Nazwa produktu leczniczego: Theospirex retard

Skład: Theophyllinum anhydricum
Postać farmaceutyczna: tabletki powlekane o przedłużonym uwalnianiu
Dawka: 150 mg
Wielkość opakowania: 50 tabl.
Podmiot odpowiedzialny: Biofarm Sp. z o.o.
Wytwórca: Biofarm Sp. z o.o.
Kraj wytwórcy (kod kraju): PL


Działanie
Lek z grupy ksantyn o działaniu rozkurczającym mięśnie gładkie oskrzeli i naczyń płucnych. Inne działania teofiliny na układ oddechowy obejmują: poprawę klirensu śluzowo-rzęskowego, hamowanie uwalniania mediatorów z komórek tucznych i innych komórek biorących udział w reakcji zapalnej, zmniejszenie nasilenia skurczu oskrzeli, zmniejszenie nasilenia natychmiastowych i późnych reakcji astmatycznych, zwiększenie kurczliwości przepony. Mechanizm działania leku nie został całkowicie wyjaśniony. Hamowanie fosfodiesterazy i zwiększenie wewnątrzkomórkowego stężenia cAMP może mieć znaczenie jedynie wtedy, gdy stężenie teofiliny jest w górnej granicy zakresu terapeutycznego. Do innych proponowanych mechanizmów działania można zaliczyć: blokowanie receptorów adenozynowych, antagonizm w stosunku do prostaglandyn i zmianę rozmieszczenia wapnia wewnątrzkomórkowego. Działania te występują jednak wyłącznie po podaniu dużych dawek teofiliny. Teofilina jest wchłaniana całkowicie po podaniu doustnym, spożycie pokarmu może wpływać na szybkość wchłaniania i dostępność biologiczną leku. Optymalne działanie terapeutyczne z niewielkim ryzykiem działań niepożądanych osiąga się przy stężeniu leku we krwi wynoszącym 5-20 µg/ml. W około 60% wiąże się z białkami osocza. Jest metabolizowana w wątrobie i wydalana przez nerki (głównie w postaci metabolitów, 7-13% dawki - w postaci niezmienionej). Metabolizm teofiliny w dużym stopniu zależy od właściwości osobniczych. Głównymi czynnikami wpływającymi na klirens teofiliny są: wiek, masa ciała, dieta, palenie papierosów (metabolizm teofiliny jest o wiele szybszy u palaczy), przyjmowanie określonych leków, choroby i (lub) zaburzenia czynności serca, płuc lub wątroby, zakażenia wirusowe. Zaburzenia czynności nerek mogą spowodować kumulację metabolitów teofiliny, z których niektóre są farmakologicznie czynne. Klirens teofiliny jest zmniejszony w przypadku zwiększonej aktywności fizycznej i ciężkiej niedoczynności gruczołu tarczowego oraz zwiększony w przypadku ciężkiej łuszczycy. Szybkość eliminacji początkowo zależy od stężenia, ale gdy stężenie osiąga górną granicę zakresu terapeutycznego, występuje efekt wysycenia. Z tego powodu niewielkie zwiększenie dawki powoduje nieproporcjonalne zwiększenie stężenia teofiliny we krwi. T0,5 teofiliny jest również zróżnicowany, wynosi 7-9 h u niepalących papierosów dorosłych pacjentów z astmą, bez współistniejących chorób, 4-5 h u palaczy, 3-5 h u dzieci i może wynosić ponad 24 h u wcześniaków i pacjentów z chorobą płuc, niewydolnością serca lub chorobą wątroby.

Wskazania
Zapobieganie skurczom oskrzeli w przebiegu astmy oskrzelowej i przewlekłej obturacyjnej choroby płuc.

Przeciwwskazania
Nadwrażliwość na teofilinę i jej pochodne, inne ksantyny lub na którąkolwiek substancję pomocniczą preparatu. Świeży zawał mięśnia sercowego. Wstrząs, zapaść. Ostre zaburzenia rytmu serca. Ciężkie choroby wątroby. Obrzęk płuc. Padaczka. Skłonność do drgawek. Dzieci <5 lat. Preparatów z teofiliną o przedłużonym uwalnianiu nie należy stosować do doraźnego leczenia stanu astmatycznego (ciężkiego napadu astmy) lub zaburzeń oddychania spowodowanych ostrym skurczem oskrzeli.

Środki ostrożności
Stosować ostrożnie u pacjentów z: nadciśnieniem tętniczym, niestabilną dławicą piersiową, ryzykiem wystąpienia zaburzeń rytmu serca, przerostową kardiomiopatią ze zwężeniem drogi odpływu, nadczynnością tarczycy, chorobą wrzodową żołądka i (lub) dwunastnicy, zaburzeniami czynności nerek i (lub) wątroby, porfirią, niewydolnością serca, sercem płucnym, jaskrą, cukrzycą, długo utrzymującą się gorączką, zakażeniami wirusowymi oraz przy jednoczesnym stosowaniu leków spowalniających metabolizm teofiliny oraz bezpośrednio po ich odstawieniu. Preparat stosować ostrożnie w okresie szczepień oraz u osób w podeszłym wieku. Stosowanie teofiliny u osób w podeszłym wieku, pacjentów z licznymi chorobami oraz u pacjentów ciężko chorych i (lub) leczonych w oddziałach intensywnej opieki medycznej jest związane ze zwiększonym ryzykiem działania toksycznego - u tych pacjentów należy monitorować stężenie teofiliny we krwi.

Ciąża i laktacja
Teofilina przenika przez barierę łożyska i może powodować działanie sympatykomimetyczne u płodu. Nie stosować preparatu w czasie ciąży, zwłaszcza w I trymestrze, jeśli nie jest to bezwzględnie konieczne. W II i III trymestrze ciąży stosować tylko wtedy, gdy korzyści dla matki przewyższają zagrożenie dla płodu. Stopień wiązania teofiliny z białkami osocza oraz klirens mogą ulegać zmniejszeniu wraz z rozwojem ciąży. Wskazane może być zmniejszenie dawki, aby uniknąć działań niepożądanych. Stosowanie teofiliny w końcowym okresie ciąży może hamować kurczliwość macicy. Należy dokładnie kontrolować stan zdrowia noworodków narażonych in utero na działanie teofiliny w celu wykrycia ewentualnych objawów przedmiotowych wywołanych jej działaniem. Teofilina przenika do mleka kobiecego (osiągając w nim stężenia dochodzące do 60-90% stężeń we krwi) i może powodować objawy toksyczne u karmionych niemowląt. Nie stosować leku w czasie karmienia piersią.

Działania niepożądane
Bardzo często: podrażnienie błony śluzowej przewodu pokarmowego, nudności, wymioty, ból w nadbrzuszu, biegunka, brak apetytu, jadłowstręt, pobudzenie o.u.n, ból głowy, drażliwość, niepokój, bezsenność, zawroty głowy, wzmożenie odruchów, drżenie kończyn, napady drgawek, zaburzenia rytmu serca, napadowa tachykardia, skurcze dodatkowe i arytmia komorowa, kołatanie serca, przyspieszenie oddechu, zmniejszenie ciśnienia tętniczego, zwiększone wydalanie moczu związane z działaniem moczopędnym teofiliny (może wystąpić różnego stopnia białkomocz, zwiększenie liczby erytrocytów w moczu), hiperglikemia, hipokaliemia, zwiększenie stężenia kreatyniny we krwi, zmiany stężenia elektrolitów we krwi, hiperurykemia. Niezbyt często: reakcje nadwrażliwości, pokrzywka, uogólniony świąd, obrzęk naczynioruchowy. Istniejący refluks żołądkowo-przełykowy może ulec nasileniu w nocy z powodu rozkurczu zwieracza przełyku. Opisywano także występowanie krwawych wymiotów oraz zespołu nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH). W przypadku przedawkowania (stężenie teofiliny we krwi >20 µg/ml) mogą wystąpić objawy działania toksycznego.

Interakcje
Nie stosować preparatu z innymi preparatami zawierającymi ksantyny i ich pochodne. Teofilina nasila działanie efedryny i innych sympatykomimetyków stosowanych w leczeniu stanów bronchospastycznych, kofeiny i substancji podobnych. Zwiększa wydalanie nerkowe soli litu, zmniejsza jego biodostępność i stężenie terapeutyczne. Może nasilać działanie glikozydów naparstnicy i prowadzić do zaburzeń przewodnictwa w mięśniu sercowym. Leki zwiększające stężenie teofiliny we krwi: cymetydyna, allopurinol, antybiotyki fluorochinolonowe (enoksacyna, lomefloksacyna, cyprofloksacyna, norfloksacyna, ofloksacyna), antybiotyki makrolidowe (erytromycyna, klarytromycyna), disulfiram, estrogeny, fluwoksamina, interferon-α, izoniazyd, metotreksat, meksyletyna, propafenon, rofekoksyb, propranolol, takryna, tiabendazol, tyklopidyna, wiloksazyna, antagoniści kanału wapniowego (werapamil, diltiazem). Alkohol powoduje zwiększenie stężenia teofiliny we krwi. Leki zmniejszające stężenie teofiliny we krwi: aminoglutetymid, karbamazepina, izoprenalina, barbiturany (np. fenobarbital), fenytoina, prymidon, ryfampicyna, sulfinpirazon, sukralfat, preparaty zawierające ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum). Jednoczesne stosowanie teofiliny z lekami wpływającymi na jej metabolizm wymaga modyfikacji dawki. Mniejsze stężenie teofiliny we krwi występuje u palaczy tytoniu. Klirens teofiliny zwiększa się w przypadku stosowania diety niskowęglowodanowej i wysokobiałkowej, odżywiania parenteralnego oraz wysokiego dziennego spożycia grilowanego mięsa wołowego. Dieta wysokowęglowodanowa i niskobiałkowa może prowadzić do zmniejszenia klirensu teofiliny. Dawkę teofiliny należy zmniejszyć do 60% zalecanej dawki w przypadku jednoczesnego stosowania cyprofloksacyny oraz do 30% zalecanej dawki w przypadku jednoczesnego stosowania enoksacyny. Inne chinolony (np. pefloksacyna, kwas pipemidowy) mogą nasilać działanie teofiliny. Z tego względu u pacjentów leczonych chinolonami należy często kontrolować stężenie teofiliny we krwi. Teofilina może osłabić działanie leków β-adrenolitycznych, adenozyny, benzodiazepin i pankuronium. Nasila działanie leków moczopędnych. Stosowana z halotanem może prowadzić do ciężkich zaburzeń rytmu serca; z ketaminą - do obniżenia progu drgawkowego.

Dawkowanie
Doustnie. Indywidualnie, uwzględniając skuteczność działania i tolerowanie leku przez pacjenta. Dawkowanie najlepiej jest ustalać po oznaczeniu stężenia teofiliny we krwi (zakres stężeń terapeutycznych: 8-20 µg/ml). Dorośli i młodzież >16 lat: 8-12 mg/kg mc./dobę (tj. 300 mg co 12 h); młodzież 13-16 lat: 8-15 mg/kg mc./dobę (tj. 225 do 300 mg co 12 h); dzieci 10-12 lat: 11-15 mg/kg mc./dobę (tj. 225 mg co 12 h); dzieci 5-9 lat: 10-17 mg/kg mc./dobę dobę (tj. 150 mg co 12 h). W przypadku niezadowalającej poprawy dawkę dobową zwiększa się stopniowo w odstępach 3-dniowych o około 25% aż do uzyskania poprawy klinicznej lub do momentu, w którym zostanie osiągnięta maksymalna dawka dobowa - dorośli i młodzież >16 lat: 13 mg/kg mc./dobę; młodzież 13-16 lat: 18 mg/kg mc./dobę; dzieci 10-12 lat: 20 mg/kg mc./dobę; dzieci 5-9 lat: 24 mg/kg mc./dobę. W przypadku braku możliwości monitorowania stężenia leku we krwi nie należy przekraczać dawki dobowej: 600 mg u dzieci w wieku 5- 9 lat; 750 mg u dzieci >9 do 12 lat; 900 mg u młodzieży >12 lat oraz u dorosłych. W przypadku konieczności utrzymania wyżej podanych dawek maksymalnych, wskazane jest kontrolowanie stężenia teofiliny we krwi. W przypadku zmiany ze stosowania teofiliny w postaci o niemodyfikowanym uwalnianiu na postać o przedłużonym uwalnianiu może być wskazane zmniejszenie dawki dobowej. W razie zmiany preparatu teofiliny na inny preparat teofiliny należy monitorować terapię, kontrolując stężenie leku we krwi. Monitorowanie stężenia teofiliny we krwi jest wskazane zwłaszcza w przypadku wystąpienia działań niepożądanych lub niewystarczającej reakcji na leczenie. Jeśli pacjent stosował wcześniej teofilinę lub jej związki należy to uwzględnić ustalając dawkę początkową i odpowiednio ją zmniejszyć. Dawkę należy obliczyć na podstawie należnej masy ciała, ponieważ teofilina nie przenika do tkanki tłuszczowej. Osobom palącym, z powodu szybkiego wydalania teofiliny, należy podawać odpowiednio większe dawki teofiliny w przeliczeniu na masę ciała niż niepalącym dorosłym pacjentom. Należy zachować szczególną ostrożność podczas dobierania dawki u pacjentów, którzy są w trakcie rzucania palenia, ponieważ stężenie teofiliny we krwi jest u nich zwiększone w porównaniu z osobami niepalącymi. Na ogół wydalanie teofiliny przebiega wolniej u pacjentów z niewydolnością serca, ciężkim niedotlenieniem, POChP, zapaleniem płuc, ostrym obrzękiem płuc, zakażeniami wirusowymi (zwłaszcza grypą), gorączką niepoddającą się leczeniu, u osób w podeszłym wieku i u pacjentów przyjmujących niektóre leki oraz po spożyciu alkoholu - u tych pacjentów konieczne jest zastosowanie mniejszych dawek teofiliny oraz zachowanie szczególnej ostrożności przy podejmowaniu decyzji o zwiększeniu stosowanej dawki. Informowano też o zmniejszeniu wydalania teofiliny po szczepieniu przeciw grypie i gruźlicy - może być konieczne zmniejszenie dawki teofiliny. U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i (lub) ciężkimi zaburzeniami czynności nerek należy stosować mniejsze dawki i zachować szczególną ostrożność podczas zwiększania dawkowania.
Tabletki należy zażywać po posiłku. Dawki pojedyncze należy przyjmować w równych odstępach czasu w ciągu doby (zazwyczaj rano i wieczorem). Tabletki można dzielić na połowy wzdłuż rowka. Nie należy ich żuć ani kruszyć.

Uwagi
Ze względu na możliwość wystąpienia senności lub zawrotów głowy, należy zachować ostrożność podczas prowadzenia pojazdów i obsługi urządzeń mechanicznych.