Nazewnictwo międzynarodowe – Crocus dativus (łac.), Saffron (ang.)

Szafran czy inaczej krokus to roślina z rodziny kosaćcowatych. Jest to bylina o wysokości 8 – 30 centymetrów. Szafran znany był już w czasach Aleksandra Wielkiego i od wieków jest najdroższą przyprawą. Ze 150 tysięcy kwiatów otrzymuje się tylko jeden kilogram przyprawy. Kiedyś za jego „podrabianie” groziła nawet kara śmierci. Uprawiany jest w krajach śródziemnomorskich, Azji Mniejszej oraz w Chinach. Jest to bardzo kosztowne i pracochłonne zajęcie, gdyż szafran można zbierać tylko i wyłącznie ręcznie.
Używano go od dawna. W VII wieku w Chinach służył do wytwarzania leków na kaszel, katar, bezsenność i impotencję. Miał poprawiać także złe samopoczucie. Jest w nim bardzo dużo witaminy B, która korzystnie wpływa na choroby układu pokarmowego. Szafranu nie można nadużywać – najlepiej nie przekraczać dawki 5 gram. W przypadku zbyt dużej ilości szafran działa podobnie jak opium, a więc wywołuje stan podekscytowania. Wywołuje również zatrucia, wymioty, krwawe biegunki, krwawienie z macicy, a nawet zapaść krążeniową.

Stosowany w kuchni nadaje potrawom żółty kolor. Szafran jest dodatkiem do zup, sosów, ryb, drobiu i ryżu. Ma on bardzo trwały, specyficzny, gorzkawy smak dobrze komponujący się z bazylią i oregano. Kiedyś bardzo znane w Polsce były tzw. „Baby szafranowe” – były to puszyste drożdżowe ciasta, które zabarwiano właśnie szafranem. Aromatyzuje się nim likiery.

Szafran znany jest jako jeden z afrodyzjaków. Właściwości te znali już dawni Asyryjczycy, Fenicjanie czy Arabowie.
Niektóre gatunki szafranu są popularnymi roślinami ozdobnymi sadzonymi w ogrodach i na skalniakach.
Roślina ta jest także doskonałych barwnikiem organicznym.

Ciekawe przepisy

Nalewka z szafranu:
Należy przygotować 50 g suchych lub 100 g świeżych korzeni, 1 g szafranu, 24 g owoców kolendry oraz 2 g anyżu. Korzeń trzeba dokładnie oczyścić, umyć, osuszyć i rozdrobnić. Wszystkie przyprawy (poza szafranem) trzeba zalać 500 ml spirytusu i odstawić w ciemne miejsce na 4 dni. Szafran musimy namoczyć w kieliszku spirytusu. Następnie z 4 kg cukru i 2 litrów wody sporządza się syrop poprzez zagotowanie całości. Dodajemy do tego 3,5 litra spirytusu oraz wcześniej przygotowany spirytus. Całość dokładnie mieszamy i rozlewamy do butelek. Tak przygotowaną nalewkę odstawiamy na trzy tygodnie. Pije się rano i po południu po kieliszku.