Nazwa produktu leczniczego: Sandostatin

Skład: Octreotidum
Postać farmaceutyczna: roztwór do wstrzykiwań
Dawka: 100 mcg/ml
Wielkość opakowania: 5 amp. 1 ml
Podmiot odpowiedzialny: Novartis Pharma GmbH
Wytwórca: Novartis Pharma GmbH
Kraj wytwórcy (kod kraju): D



Działanie
Oktreotyd jest syntetycznym oktapeptydem, pochodną naturalnie występującej somatostatyny, o podobnych właściwościach farmakologicznych, ale znacząco dłuższym okresie działania. Hamuje pataloglcznie zwiększone wydzielanie hormonu wzrostu (GH) oraz serotoniny i peptydów, uwalnianych przez wewnątrzwydzielniczy układ żołądkawo-jelitowo-trzustkowy (GEP). U ludzi oktreotyd hamuje: uwalnianie GH stymulowane argininą, wysiłkiem fizycznym i hipoglikemią wywołaną przez podanie insuliny; poposiłkowe uwalnianie insuliny, glukagonu, gastryny i innych peptydów, wytwarzanych przez wewnątrzwydzielniczy układ GEP oraz uwalnianie insuliny i glukagonu stymulowane przez argininę; uwalnianie hormonu tyreotropowego (TSH) stymulowane przez hormon uwalniający tyreotropinę (TRH). W przeciwieństwie do somatostatyny oktreotyd hamuje przede wszystkim uwalnianie GH i w mniejszym stopniu insuliny, a jego podanie nie powoduje „efektu z odbicia" wynikającego z hipersekrecji hormonów (tj. GH u pacjentów z akromegalią). Oktreotyd podany podskórnie wchłania się szybko i całkowicie. Cmax osiągane jest w ciągu 30 min. T0,5 w fazie eliminacji po podaniu podskórnym wynosi 100 min. Po podaniu dożylnym eliminacja przebiega dwufazowo, z okresami półtrwania wynoszącymi odpowiednio 10 i 90 min. Po jednorazowym wstrzyknięciu domięśniowym preparatu o przedłużonym działaniu (LAR), stężenie oktreotydu we krwi osiąga początkową maksymalną wartość 1 h po podaniu. W ciągu 24 h następuje stopniowe zmniejszenie stężenia oktreotydu do małych, nieoznaczalnych wartości. Po tym początkowym maksimum pierwszego dnia, stężenie oktreotydu pozostaje na poziomie subterapeutycznym u większości pacjentów przez następne 7 dni. Następnie stężenie oktreotydu ponownie zwiększa się, osiągając stan równowagi około 14. dnia i pozostając na tym względnie stałym poziomie przez następne 3 do 4 tyg. Stężenie maksymalne, występujące 1. dnia jest mniejsze niż stężenie w stanie równowagi, a ilość uwalnianego w ciągu jednego dnia leku nie przekracza 0,5% całej uwalnianej dawki. Po około 42 dniach stężenie oktreotydu zmniejsza się powoli, jednocześnie z końcową fazą rozpadu matrycy polimeru podanej postaci leku. Oktreotyd w około 65%v wiąże się z białkami osocza. Większość peptydu wydalana jest z kałem. Około 32% jest wydalane w postaci niezmienionej z moczem.

Wskazania
Postać konwencjonalna - Akromegalia - leczenie objawowe i w celu zmniejszenia stężenia hormonu wzrostu (GH) i IGF-1 we krwi pacjentów z akromegalią, u których leczenie chirurgiczne lub radioterapia okazały się niewystarczające lub nieskuteczne oraz u pacjentów, u których leczenie operacyjne jest przeciwwskazane, bądź odmawiających poddania się takiemu leczeniu lub będących w okresie przejściowym, przed wystąpieniem pełnych efektów radioterapii. Łagodzenie objawów spowodowanych hormonalnie czynnymi guzami żołądka, jelit i trzustki, takimi jak: rakowiaki z objawami zespołu rakowiaka; VlPoma (nowotwory wydzielające polipeptydy jelitowe działające na naczynia); glukagonoma; gastrinoma (zespół Zollingera-Ellisona), zwykle z jednoczesnym stosowaniem leków z grupy inhibitorów pompy protonowej lub leków selektywnie blokujących receptor H2; insulinoma, w celu utrzymania właściwego stężenia glukozy przed operacją oraz w leczeniu podtrzymującym; GRFoma. Preparat nie jest lekiem przeciwnowotworowym i nie powoduje u tych pacjentów wyleczenia. Nie poddające się leczeniu biegunki u pacjentów z AIDS. Zapobieganie powikłaniom po operacjach trzustki. Nagłe postępowanie w celu zahamowania krwawień lub zapobiegania nawrotom krwawień z żylaków przełyku w przebiegu marskości wątroby (w tym wskazaniu preparat jest stosowany w połączeniu ze specjalnym leczeniem, takim jak endoskopowa skleroterapia żylaków). Postać o przedłużonym działaniu LAR - preparat jest stosowany w leczeniu pacjentów z akromegalią, których stan jest zadowalająco kontrolowany leczeniem preparatem Sandostatin podawanym podskórnie, u których leczenie chirurgiczne lub radioterapia okazały się niewystarczające lub nieskuteczne, lub będących w okresie przejściowym, przed wystąpieniem całkowitego wyniku działania radioterapii. Leczenie objawów związanych z hormonalnie czynnymi guzami żołądka, jelit i trzustki, u pacjentów, których stan jest zadowalająco regulowany preparatem podawanym podskórnie: rakowiak z objawami zespołu rakowiaka, VIPoma, glukagonoma, gastrinoma (zespół Zollingera-Ellisona), insulinoma, w celu utrzymania właściwego stężenia glukozy przed operacją oraz w leczeniu podtrzymującym, GRFoma.

Przeciwwskazania
Nadwrażliwość na oktreotyd lub którąkolwiek substancję pomocniczą preparatu.

Środki ostrożności
Należy rozważyć zastosowanie innych metod leczenia, jeżeli u pacjenta pojawią się cechy rozrostu guza przysadki mózgowej. Ze względu na niezbyt częste przypadki bradykardii, może zaistnieć konieczność dostosowania dawek niektórych leków stosowanych jednocześnie z oktreotydem, takich jak: antagoniści receptorów β-adrenergicznych, antagoniści kanałów wapniowych, czy leki stosowane w utrzymywaniu równowagi wodno-elektrolitowej. Preparat może wpływać na regulację stężenia glukozy. Może wystąpić upośledzona poposiłkowa tolerancja glukozy i w niektórych przypadkach, jako wynik długotrwałego leczenia, może zostać wywołany stan przetrwałej hiperglikemii. U pacjentów z insulinoma, oktreotyd może nasilić hipoglikemię - pacjentów tych należy starannie kontrolować, zwłaszcza w początkowej fazie leczenia oraz po każdej zmianie dawki leku. U pacjentów ze współistniejącą cukrzycą typu I, oktreotyd może wpływać na regulację stężenia glukozy i może zmniejszyć się zapotrzebowanie na insulinę. U pacjentów bez cukrzycy oraz pacjentów z cukrzycą typu II z częściowo zachowanymi rezerwami insuliny, preparat może zwiększać poposiłkowe stężenie glukozy we krwi. Dlatego zaleca się monitorowanie tolerancji glukozy i leczenie przeciwcukrzycowe. Ze względu na zwiększone ryzyko rozwoju cukrzycy insulinozależnej u pacjentów z krwawieniami z żylaków przełyku w przebiegu marskości wątroby lub zmian zapotrzebowania na insulinę u pacjentów z wcześniej istniejącą cukrzycą, konieczne jest odpowiednie monitorowanie stężenia glukozy we krwi. Pacjentki z akromegalią należy poinformować, że w wyniku leczenia oktreotydem potencjalnie może nastąpić przywrócenie płodności. Pacjentki w wieku rozrodczym powinny być poinformowane o potrzebie stosowania odpowiedniej antykoncepcji podczas leczenia oktreotydem. W trakcie leczenia hormonalnie czynnych guzów przewodu pokarmowego może wystąpić nagły zanik skuteczności leku i szybki nawrót ciężkich objawów chorobowych. Oktreotyd może u niektórych pacjentów zmieniać wchłanianie spożywanych tłuszczów. U niektórych pacjentów przyjmujących oktreotyd obserwowano zmniejszenie stężenia witaminy B12.

Ciąża i laktacja
W ciąży stosować tylko w przypadku, gdy jest to bezwzględnie konieczne. Nie należy karmić piersią w trakcie leczenia preparatem.

Działania niepożądane
Zgłaszane w badaniach klinicznych - bardzo często: biegunka, ból brzucha, nudności, zaparcie, gazy, ból głowy, kamica żółciowa, hiperglikemia, ból w miejscu podania. Często: niestrawność, wymioty, wzdęcia, stolce tłuszczowe, luźne stolce, odbarwienie kału, zawroty głowy, niedoczynność tarczycy, zaburzenia czynności tarczycy (np. zmniejszenie stężenia TSH, całkowitej T4 oraz wolnej T4), zapalenie pęcherzyka żółciowego, cholemia, błotko żółciowe, hiperbilirubinemia, hipoglikemia, zaburzenia tolerancji glukozy, brak łaknienia, zwiększenie aktywności aminotransferaz, świąd, wysypka, łysienie, duszność, bradykardia. Niezbyt często: odwodnienie, tachykardia. Ponadto mogą wystąpić: anafilaksja, reakcje alergiczne/nadwrażliwości, pokrzywka, ostre zapalenie trzustki, ostre zapalenie wątroby bez zastoju żółci, cholestatyczne zapalenie wątroby, zastój żółci, żółtaczka, żółtaczka cholestatyczna, arytmia, zwiększenie stężenia fosfatazy zasadowej i gamma glutamyltransferazy, osłabienie. Obserwowano także zmiany w ekg, takie jak: wydłużenie odstępu QT, zmiany osi serca, wczesna repolaryzacja, niski woltaż, zmiany R, wczesna progresja załamków R oraz niespecyficzne zmiany odcinka ST, jednak nie dowiedziono ich związku ze stosowaniem preparatu. W rzadkich przypadkach niepożądane objawy ze strony żołądka i jelit mogą przypominać ostrą niedrożność przewodu pokarmowego z postępującym rozdęciem brzucha, silnym bólem w nadbrzuszu, tkliwością brzucha i obroną mięśniową. Ból lub wrażliwość w miejscu wstrzyknięcia, mrowienie lub pieczenie po podaniu podskórnym, z zaczerwienieniem i obrzękiem rzadko utrzymuje się dłużej niż 15 min.- dyskomfort może być zmniejszony dzięki doprowadzeniu roztworu przed podaniem do temperatury pokojowej lub przez wstrzyknięcie mniejszej objętości roztworu o większym stężeniu.

Interakcje
Oktreotyd zmniejsza wchłanianie cyklosporyny; opóźnia wchłanianie cymetydyny. Stosowanie oktreotydu zwiększa biodostępność bromokryptyny. Analogi somatostatyny mogą spowalniać metabolizm związków metabolizowanych przez cytochrom P-450; należy zachować ostrożność, stosując jednocześnie z oktreotydem inne leki metabolizowane głównie przez CYP 3A4, mające wąski indeks terapeutyczny (np. chinidyna, terfenadyna).

Dawkowanie
Akromegalia: początkowo 50-100 µg podskórnie co 8 lub co 12 h. Dawkę terapeutyczną należy ustalać w zależności od wyników comiesięcznego oznaczania stężenia GH i IGF-1 (GH < 2,5 µg/ml; IGF-1 w zakresie stężeń fizjologicznych), objawów klinicznych i tolerancji leku. Dla większości pacjentów optymalna dawka dobowa wynosi 300 µg. Nie należy przekraczać dawki 1500 µg na dobę. U pacjentów otrzymujących określoną dawkę leku, badanie stężenia GH należy wykonywać co 6 miesięcy. Jeśli w ciągu 3 mies. od rozpoczęcia leczenia nie uda się osiągnąć istotnego zmniejszenia stężenia GH i poprawy klinicznej, leczenie oktreotydem należy przerwać. U pacjentów, którzy zadowalająco reagują na leczenie preparatem podawanym podskórnie, zaleca się rozpoczęcie leczenia preparatem LAR, podawanym głęboko domięśniowo, w dawce 20 mg, co 4 tyg. przez 3 mies. Leczenie preparatem LAR można rozpocząć następnego dnia po ostatnim podaniu podskórnym. Następnie dawkę należy dostosować indywidualnie na podstawie stężenia we krwi GH i IGF-1 oraz objawów klinicznych. U pacjentów, u których po 3 mies. objawy kliniczne i parametry biochemiczne nie są zadowalająco regulowane (GH > 2,5 µg/l), dawkę leku można zwiększyć do 30 mg co 4 tyg. U pacjentów, u których stężenie GH utrzymuje się stale poniżej 1 µg/l, a stężenie IGF-1 uległo normalizacji, oraz u których najszybciej ustępujące objawy akromegalii cofnęły się po 3 mies. leczenia dawką 20 mg, można zastosować dawkę 10 mg co 4 tyg. (należy dokładnie kontrolować skuteczność leczenia niższą dawką). U pacjentów otrzymujących ustaloną dawkę preparatu LAR należy określać stężenie GH i IGF-1 co 6 mies. Przed rozpoczęciem podawania preparatu LAR, pacjentom, którzy nie byli wcześniej leczeni preparatem podawanym podskórnie, zaleca się krótki okres próbnego podawania podskórnego (postać konwencjonalna), w celu oceny reakcji na leczenie oraz tolerancji oktreotydu. Hormonalnie czynne guzy żołądka, jelit i trzustki: początkowo 50 µg podskórnie 1 lub 2 razy na dobę, w miarę potrzeby dawkę można stopniowo zwiększać do 100-200 µg 3 razy na dobę. W wyjątkowych przypadkach może być konieczne zastosowanie większych dawek. Dawkę podtrzymującą należy dobierać indywidualnie. W przypadkach rakowiaków, jeżeli w ciągu tygodnia od rozpoczęcia stosowania maksymalnej tolerowanej dawki brak zadowalającego złagodzenia objawów, należy przerwać leczenie. U pacjentów, którzy zadowalająco reagują na leczenie preparatem podawanym podskórnie, wskazane jest rozpoczęcie leczenia preparatem LAR, podawanym głęboko domięśniowo, w dawce 20 mg, co 4 tyg. Leczenie preparatem podawanym podskórnie powinno być kontynuowane w dawce uprzednio skutecznej przez 2 tyg. po pierwszym wstrzyknięciu preparatu LAR. Przed rozpoczęciem leczenia preparatem LAR pacjentów, którzy nie byli wcześniej leczeni preparatem podawanym podskórnie, wskazane jest rozpoczęcie leczenia od podawania preparatu podskórnie w dawce 0,1 mg 3 razy na dobę przez około 2 tyg., aby ocenić odpowiedź na leczenie i tolerancję oktreotydu. U pacjentów, u których po 3 mies. leczenia wystąpiło zadowalające złagodzenie objawów i poprawa wskaźników biologicznych, można zmniejszyć dawkę preparatu LAR do 10 mg co 4 tyg. U pacjentów, u których po 3 mies. wystąpiło tylko częściowe złagodzenie objawów, dawkę można zwiększyć do 30 mg co 4 tyg. W dniach, gdy pomimo leczenia preparatem LAR, objawy związane z hormonalnie czynnymi guzami żołądka, jelit i trzustki są nasilone (zwłaszcza podczas pierwszych 2 mies. leczenia), można podać dodatkowo podskórnie preparat o konwencjonalnym uwalnianiu, w dawce stosowanej przed wprowadzeniem preparatu LAR. Nie poddające się leczeniu biegunki u pacjentów z AIDS: początkowo 100 µg podskórnie 3 razy na dobę. Jeśli po tygodniowej kuracji nie udaje się opanować biegunki, dawkę należy dobrać indywidualnie, zwiększając ją maksymalnie do 250 µg 3 razy na dobę. Jeżeli tygodniowe leczenie dawką 250 µg 3 razy na dobę nie daje poprawy, leczenie należy przerwać. Zapobieganie powikłaniom po operacjach trzustki: 100 µg podskórnie 3 razy na dobę przez 7 kolejnych dni, rozpoczynając od dnia operacji, przynajmniej na 1 h przed zabiegiem. Krwawienia z żylaków przełyku: 25 µg/h przez 5 dni w ciągłej infuzji dożylnej (po rozcieńczeniu w 0,9% roztworze NaCl). U pacjentów z krwawieniami z żylaków przełyku w przebiegu marskości wątroby, preparat podawany w ciągłej infuzji dożylnej w dawce do 50 µg/h przez 5 dni, był dobrze tolerowany.
Nie ma konieczności zmiany dawkowania u pacjentów z niewydolnością nerek, stłuszczeniem wątroby oraz u osób w wieku ≥ 65 lat. U pacjentów z marskością wątroby eliminacja leku może być zwolniona i może zaistnieć konieczność indywidualnego dostosowania dawki preparatu. Doświadczenie ze stosowaniem oktreotydu u dzieci jest ograniczone.
Preparat LAR można podawać wyłącznie głęboko domięśniowo, w miesień pośladkowy. Kolejne wstrzyknięcia należy podawać w różne miejsca (tj. prawy lub lewy mięsień pośladkowy).

Uwagi
Należy regularnie monitorować reakcję na leczenie poprzez oznaczanie stężenia GH i IGF-1 we krwi. Z uwagi na ryzyko kamicy żółciowej (częstość przypadków tworzenia się kamieni żółciowych w czasie trwania leczenia oktreotydem ocenia się na 15% do 30%), zaleca się wykonanie badań ultrasonograficznych pęcherzyka żółciowego przed rozpoczęciem leczenia oktreotydem i w odstępach 6-12 mies. w czasie trwania terapii. W trakcie długotrwałego leczenia należy kontrolować czynność tarczycy. U pacjentów z występującym w wywiadzie niedoborem witaminy B12 zaleca się kontrolowanie jej stężenia w trakcie leczenia preparatem. Podczas leczenia oktreotydem należy kontrolować stężenie glukozy we krwi.