Osteoporoza jest uogólnioną chorobą kości, charakteryzującą się zmniejszoną masą tkanki kostnej i destrukcją jej budowy przestrzennej (mikroarchitektury), które w konsekwencji prowadzą do zwiększonego ryzyka złamań kości.

Dokonując pewnego uproszczenia można stwierdzić, że jest to choroba, w której jest "za mało kości w kości" (bez zmiany jej objętości) w stosunku do normy wieku, płci i rasy.Dlatego też, innym niekiedy terminem określającym osteoporozę jest zrzeszotnienie kości - oznaczające rozrzedzenie kości. Osteoporoza występuje najczęściej u kobiet po menopauzie.

Choroba przez długi czas przebiega bez jakichkolwiek objawów.
Zwykle dopiero po latach ujawnia się poprzez złamania patologiczne pod wpływem niewielkich urazów oraz występujących wraz z nimi licznych powikłań. Zaawansowana choroba doprowadza do trwałego kalectwa - ograniczenia sprawności ruchowej i przewlekłego bólu, bądź śmierci.

Osteoporoza należy do chorób, których rozwój związany jest z szeroko pojętym stylem życia człowieka obejmującym m.in. problemy związane z żywieniem (np. niedostateczną podażą wapnia w diecie), zbyt małą aktywnością fizyczną, niedostatecznym nasłonecznieniem. Oprócz tego, osteoporozę cechuje znaczne uzależnienie od wieku, dotyczy osób najczęściej po 60 roku życia.

Osteoporoza jest najczęstszą chorobą kości. Przeprowadzone w Polsce badania oparte na diagnostyce radiologicznej kręgosłupa wykazały, że u osób powyżej 50 roku życia blisko jedna trzecia kobiet i mężczyzn jest dotkniętych tą chorobą (zależnie od płci w poszczególnych regionach kraju mogą występować istotne różnice w częstości występowania choroby).

Z uwagi na przyczyny powodujące chorobę wyróżnia się osteoporozy pierwotne, bądź wtórne.
Osteoporoza pierwotna stanowi 80% wszystkich przypadków osteoporoz; wśród nich wyróżnić można dodatkowo takie, które często występują w młodym wieku i dotyczą wzrostu szkieletu nie nadążającego za normą wiekową (osteoporozy idiopatyczne) oraz takie, w których dochodzi do znacznej utraty tkanki kostnej z powodu menopauzy lub starości (osteoporozy inwolucyjne).

Osteoporoza wtórna występuje w 20% przypadków osteoporoz i jest zawsze następstwem innej choroby (np. defekty genetyczne, zaburzenia endokrynologiczne), bądź też skutkiem długotrwałego przyjmowania niektórych leków. Osteoporoza (wtórna) prawie zawsze obejmuje swoim procesem wszystkie kości. Miejscowo przebiegający proces osteoporotyczny może być związany np. z reumatoidalnym zapaleniem stawów lub długotrwałym unieruchomieniem (np. noszenie opatrunku gipsowego).

Podstawowym badaniem dla rozpoznania osteoporozy są badania ilościowe, oceniające gęstość kości.
Są to badania densytometryczne, oparte na zastosowaniu niewielkich dawek promieni jonizujących lub fali ultradźwiękowej.
W zaawansowanej fazie choroby, kiedy gęstość kości zmniejsza się o około 40%, osteoporozę daje się rozpoznać również na podstawie typowych zdjęć radiologicznych kości. Dla ustalenia przyczyny oraz śledzenia przebiegu leczenia osteoporozy konieczne jest wykonanie badań laboratoryjnych krwi i moczu. W zakres badań laboratoryjnych może wchodzić także ocena stężeń we krwi wybranych hormonów oraz tzw. wskaźników przebudowy kośćca.

LECZENIE

Celem leczenia jest zwiększenie masy kostnej, zapobieganie jej ubytkowi i jest z tym związane zapobieganie złamaniom kości.
Metody lecznicze dzielimy na pobudzanie osteoblastów (tworzenie tkanki kostnej) i hamowanie osteoklastów (hamowanie ubytku kości). Metody te są zwykle kompleksowe i często wymagają korekty. Przed wybraniem odpowiedniej strategii leczenia należy określić parametry metabolizmu tkanki kostnej i typ ubytku kości (przewaga ubytku kości lub zahamowania osteosyntezy).

Kobietom po menopauzie podaje się estrogeny i powinno to trwać nie mniej niż 10 lat.

Leki stosowane w leczeniu osteoporozy to:

- preparaty wapnia
- preparaty witaminy D
- fluorki, obecnie rzadko stosowane ze względu na możliwość powstania zaburzeń mikroarchitektury kości
- kalcytonina łososiowa
- hormonalna terapia zastępcza (estrogeny)
- raloksyfen
- preparaty strontu
- PTH

FIZJOTERAPIA

- zapobieganie bólowi: ostrożny masaż, masaż podwodny, fango, elektroterapia, ćwiczenia czynne w odciążeniu
- budowa siły mięśniowej: ostrożne ćwiczenia oporowe, krótkie napięcia, pozycja stabilna, kręgosłup najlepiej w pozycji poziomej,
- postawa i ruchomość w stawach: ćwiczenia mięśni posturalnych, nauka prawidłowej postawy

Na podstwie zdrowie.med.pl

Drodzy Państwo
Osteoporoza stanowi poważniejszy problem społeczny. Choruje na nią bowiem coraz większy odsetek społeczeństwa. W krajach wysoko rozwiniętych co czwarta kobieta po 65-tym roku życia cierpi na osteoporozę wymagającą intensywnego leczenia. W Polsce dane mówią o 4 milionach chorujących osób.
Postępujące ubytki masy kostnej i osłabienie ich struktury przestrzennej, zmiany w obrębie kręgosłupa, zmniejszający się wzrost poprzez efekt zapadnięcia się kręgów oraz garb – to najczęstsze objawy osteoporozy. Najbardziej zagrożone tą chorobą są kobiety koło 50 roku życia. Wiąże się to ze zmianami hormonalnymi występującymi w okresie menopauzy.
Jednym z czynników zwiększających prawdopodobieństwo zachorowania jest rodzinna skłonność do występowania osteoporozy, złamania kości po niewielkich urazach u rodziców lub rodzeństwa. Wczesna menopauza, długotrwały niedobór estrogenów, utrzymujące się zaburzenia miesiączkowania w organizmie kobiety, a u mężczyzn niedobór testosteronu mogą być niepokojącym sygnałem, który powinien skłonić nas do zainteresowania się stanem własnych kości. Narażone na zachorowanie są osoby o szczupłej budowie ciała i długotrwale stosujące leki z grupy glikokortykosterydów. Ryzyko zachorowania znacznie wzrasta po 65 roku życia. Groźny dla naszych kości jest też niedobór wapnia i witaminy D, nadmiar alkoholu, palenie papierosów i brak ruchu. Do trwałego spadku masy kostnej i zagrożenia osteoporozą mogą prowadzić także liczne ciąże i długotrwałe karmienie piersią – zwłaszcza u kobiet niewłaściwie odżywiających się. Pamiętajmy, że im więcej czynników ryzyka występuje razem, tym większe prawdopodobieństwo rozwoju osteoporozy.
Podstawowym celem leczenia osteoporozy jest zapobieganie złamaniom. Istnieją dożylne i doustne środki, które skutecznie wzmacniają masę kostną. Substancje czynne takich preparatów hamują działanie osteoklastów, czyli komórek organizmu, które uczestniczą w rozkładaniu tkanki kostnej. Prowadzi to do zmniejszenia utraty masy i wzmocnienia szkieletu. W leczeniu schorzeń związanych z kręgosłupem, powstałych między innymi w wyniku przebiegu osteoporozy, bardzo skuteczną metodą jest wertebroplastyka. To małoinwazyjny zabieg, polegający na wbiciu do zdeformowanych kręgów cieniutkiej igły, która ma średnicę zaledwie 1 mm i podawaniu tą drogą cementu kostnego, który wypełni i wzmocni kości.
Osteoporoza rozwija się w sposób podstępny i niepostrzeżony. Jednak musimy pamiętać, że nie jesteśmy wobec niej bezbronni. U osób znajdujących się grupie ryzyka zachorowania należy prowadzić przemyślaną profilaktykę.
Zespół poznańskiego szpitala Med Polonia