Olej rycynowy – inaczej olej rącznikowy (łac. Oleum Ricini, Oleum Palmae Christi); produkt roślinny; otrzymuje się z nasion byliny (w Polsce roślina roczna)rącznika pospolitego przez wyciskanie oleju na zimno oraz wygotowywanie z wodą. Poprzez to na rozkład toksycznej toksoalbuminy – rycyny, obecność w nasionach sprawia, że ich zażycie wywołuje śmiertelne zatrucie.

Budowa i właściwości oleju rycynowego
Głównym (około 80%) składnikiem oleju rycynowego jest 18-węglowy monogliceryd kwasu rycynolowego
W jego składzie wyróżniamy również mniejsze ilości glicerydów kwasów olejowego, linolowego, a także innych.
Olej rycynowy to gęsta ciecz, bezbarwna lub jasnożółta. Na powietrzu staje się bardziej gęsty, ale nie twardnieje.

Zastosowanie oleju rycynowego
Olej rycynowy stosuje się do produkcji oleju tureckiego, kwasu sebacynowego, jako dodatek do paliw, smarów, farb oraz lakierów. Jego roczna produkcja na świecie wynosi około 1 mln ton, a przede wszystkim z plantacji w Egipcie i Indiach.
Stosuje się go również w lecznictwie. Kobiety używają go jako środka przeczyszczającego. Za takie działanie odpowiedzialny jest kwas rycynolowy, który po uwolnieniu (pod wpływem enzymów trawiennych) z glicerydów wchodzi w reakcje jonami sodu (Na+), które są zawarte w jelicie. W ten sposób powstaje mydło sodowe kwasu rycynolowego. Mydło drażni błonę śluzową jelita cienkiego, a także pobudza jego perystaltykę.
Olej rycynowy powinno się stosować w dawce ustalonej dawce , najlepszą jest 1 ÷ 2 łyżek stołowych.
Stosowany jest w kosmetyce, jako odżywka nawilżająca do włosów suchych. Wspomaga odbudowę łamiących się i wypadających brwi i rzęs oraz paznokci i naskórka wokół nich. Jest popularnym składnikiem tzw. domowych odżywek.
Olej z rącznika już od dawna popularny był w Indiach i Egipcie. Stosowany był wówczas do Dokonywano tego, aby zapewnić lepszy poślizg przy ich przesuwaniu.
Oleju rycynowego zakazuje się używać w czasie ciąży, ponieważ może powodować powikłania w przebiegu ciąży lub poronienia.