Olej lniany - olej roślinny; otrzymuje się go poprzez tłoczenie na zimno małych, brązowych nasion lnu (Linum usitatissimum). Ma żółtawe zabarwienie i intensywny, cierpki zapach. Znany jest już w starożytnym Egipcie, a do niedawna jest szeroko wykorzystywany do celów spożywczych i przemysłowych. Jest tłuszczem jadalnym ,ale stracił na znaczeniu dlatego, że jest stosunkowo drogi i ma specyficzny smak. Jest surowcem przemysłowym, który wykorzystywany jest ze względu na swoje zdolności polimeryzacji pod wpływem światła oraz tlenu atmosferycznego. Swoje pochodzenie wiąże z Argentyną i USA.

Właściwości oleju lnianego
Jest olejem nieschnącym. W skład oleju lnianego wchodzi 10% nasyconych kwasów tłuszczowych, 58% kwasu alfa- linolenowego, 15% kwasu linolowego, 17% kwasu olejowego oraz jest bogaty w witaminę E, a także kwas omega 3.
Po otwarciu jest ważny przez 4 – 6 tygodni. Nie jest odporny na temperaturę, nie należy do ogrzewać.

Znaczenie oleju lnianego
Olej jest wykorzystywany w przemyśle spożywczym, ale rzadko.
W celach artystycznych używany do zabezpieczania powierzchni malowideł i polichromowanych rzeźb, jako spoiwo i medium w malarstwie.
Podejrzewa się, że do celów artystycznych olej lniany był stosowany już od czasów starożytnych. Głównie po to, aby zabezpieczyć powierzchni malowideł i polichromowanych rzeźb. Pierwsze próby wykorzystywania oleju jako spoiwa farb przeprowadzono już na początku średniowiecza. Kiedy nastąpił rozwój malarstwa temperowego zaczęto wykorzystywać właściwości oleju lnianego, które początkowo były bardzo ważnym składnikiem emulsji temperowej. Krokiem rozwoju stała się rezygnacja z fazy wodnej w spoiwie temperowym i użycie czystego oleju lnianego jako medium. Pierwsze próby malarstwa "czysto" olejnego były udane. Próby były podejmowane przez braci Van Eyck w XV w. Jednak ich wkład w rozwój tej techniki był nieco anegdotyczny. W każdym razie na przełomie XV i XVI w. sztalugowe malarstwo olejne zaczęto wykorzystywać przede wszystkim w Holandii i Włoszech.
Obecnie olej lniany jako spoiwo i medium w malarstwie traci na znaczeniu na rzecz materiałów syntetycznych takich jakimi są na przykład roztwory metakrylanów.
Olej lniany jest doskonałym surowcem przemysłowym. Jest wykorzystywany w postaci tzw. pokostu naturalnego (z dodatkiem tzw. sykatyw - mydeł ołowiow).
Działanie oleju lnianego obejmuje następujące obszary organizmu:
1. Ciąża:
- matka powinna zaspokajać zapotrzebowanie organizmu płodu na NNKT, gdyż nie jest ono w stanie samodzielnie ich syntetyzować
- właściwa proporcja między spożyciem kwasów omega-3 i omega-6 tworzy zabezpieczenie przed przedwczesnym porodem. Niedobór tych kwasów może powodować pewne zmiany w składzie błon komórkowych mózgu i siatkówki oka.
- kobiece mleko jest bogatym źródłem kwasów EPA i DHA, które są niezbędne mi?dzy innymi
do prawidłowego rozwoju mózgu i całego układu nerwowego prawidłowo rozwijającego się dziecka. Poziom tych kwasów jest zależy od spożywanych przez nią produktów.
- przy niedoborach NNKT obserwuje się zmiany skórne, zmniejszoną odporność na infekcje oraz zły rozwój fizyczny. Badania wykazały, że u dzieci kobiet, które uzupełniały swoją dietę w ciąży kwasami omega-3 (pasta wg dr Budwig) poziom inteligencji( w porównaniu do innych rówieśników) jest wyższy, aż o 19%.
2. Zdrowie dzieci i młodzieży:
- kwas omega 3 niezbędny dla uczących się dzieci do prawidłowego rozwoju neuronów
- wspomaga leczenie nadpobudliwości dziecięcej (zespół ADHD)
- wspomaga utrzymanie równowagi hormonalnej (likwiduje trądzik)
3. Zdrowie kobiet:
- poprzez zawartość wielonienasyconych kwasów omega-3 i omega-6 oraz fitoestrogenów (lignany) olej lniany pozytywnie wpływa na cykl miesiączkowy. Reguluje ilość hormonów w organizmie. Skutkiem jego działania jest złagodzenie wielu objawów związanych z miesiączkowaniem typu przedmiesiączkowe bóle głowy, depresje, bóle podbrzusza, drażliwość oraz różne obrzęki. Łagodzi także objawy menopauzy oraz wspomaga czynności macicy. Dlatego tez jest stosowany w leczeniu bezpłodności.
4. Zdrowie mężczyzn:
- korzystnie działa na cały organizm mężczyzny. Stosuje się go przy leczeniu bezpłodności i w schorzeniach prostaty
5. Zdrowie psychiczne:
- działa wspomagająco w leczeniu depresji. Z omega-3 produkowane są tzw. hormony szczęścia, czyli serotonina i dopomina
6. Sportowcy:
- sprawia, że następuje szybsze przekształcanie się składników pokarmowych na energię
- wspomaga wzrost mięśni i redukcję tkanki tłuszczowej
- bierze czynny udział w transporcie tlenu, produkcji hemoglobiny przez co dochodzi do zwiększania wydolności oraz wytrzymałości całego organizmu
- skraca czas regeneracji organizmu, gdyż krew jest w stanie przenosić więcej życiodajnego tlenu do komórek mięśniowych oraz umożliwia komórkom lepsze przyswajanie składników pokarmowych, które są bardzo potrzebne do szybkiej regeneracji.
7. Układ trawienny:
- skład oleju lnianego wspomaga procesy trawienne oraz wpływa korzystnie na aktywizację przemian materii. Zapobiega tworzeniu się kamieni żółciowych, może również powodować rozpuszczanie się ich.
- wykazuje działanie wzmacniające, regenerujące i osłaniające błony śluzowe na całej długości układu pokarmowego oraz wydalniczego (hemoroidy).
8. Układ nerwowy:
- stosuje się jako jeden z najskuteczniejszych środków przy występowaniu drętwienia i mrowienia kończyn. Pomaga w przypadku rozwoju schorzeń mózgu i układu nerwowego, takich jak choroba Alzheimera, stwardnienie rozsiane, depresja czy też inne uszkodzenie nerwów u chorych na cukrzycę.
- kwas alfa-linolenowy(ALA) jest głównym źródłem kwasu DHA, który jest bardzo ważnym składnikiem mózgu. Niski poziom DHA wiąże się ze zmianami nastroju, utratą pamięci, problemami ze wzrokiem, a także występowaniem różnych schorzeń neurologicznych.
9. Układ sercowo- naczyniowy;
- kwas alfa-linolenowy powoduje obniżanie się poziomu trójglicerydów i "złego cholesterolu". Wpływa na zahamowanie agregacji i adhezji płytek krwi.
- kwasy z grupy omega-3 wpływają na wzrost poziomu tzw. "dobrego cholesterolu". Olej lniany dość skutecznie przeciwdziała miażdżycy, zawałowi serca, a także chorobie nadciśnieniowej.
- zakończone dość niedawno pięcioletnie badania udowodniły, że olej lniany skutecznie zapobiega powtórnemu zawałowi serca, a także działa antyarytmicznie
- nienasycone kwasy tłuszczowe są zawarte w oleju lnianym, a prekursorami do syntezy prostacyklin jest rozszerzanie naczyń wieńcowych i zwiększenie siły skurczu mięśnia sercowego
- spożywanie oleju lnianego wpływa na zmniejszanie się ryzyka zgonu po przebytym zawale i ryzyka niespodziewanej śmierci w wyniku zatrzymania krążenia
- kwasy omega 3 obniżają również liczbę zgonów z powodu chorób układu krążenia o około 30%.
10. Zapobieganie i leczenie chorób nowotworowych:
- badania laboratoryjne specjalistów wykazały, że kwasy omega-3 powodują hamowanie rozwoju raka piersi, a także zapobiegają rozwojowi nowotworów w innych narządach, częściach ciała
- pomaga dla organizmu w wytwarzaniu przeciwzapalnych prostaglandyn serii 1 i 3. Niski poziom tych związków jest jednym z podstawowych powodów występowania różnego rodzaju przewlekłych stanów zapalnych (zapalenia stawów, zapalenia okrężnicy, jelita grubego itp.)
- składniki oleju lnianego powodują zmniejszanie się ryzyka raka prostaty. Wśród pacjentów chorych na raka prostaty ci, którzy stosowali w diecie olej lniany przez około 5 tygodni wykazywali spowolnione tempo podziałów komórek nowotworowych, a także wzrost szybkości ich obumierania
- zawarte w oleju lignany wykazują dość silne działanie antyoksydacyjne
11. Nadwaga i otyłość:
- olej lniany pomaga przywrócić odpowiednią równowagę hormonalną i odpowiada za proporcjonalność kwasów tłuszczowych
- zawarta w oleju omega-3 wspomaga redukcję tkanki tłuszczowej oraz hamuje powstawanie nowej - wpływa dość korzystnie na odtłuszczanie wątroby
12. Immunologia:
- niektóre składniki oleju wzmacniają układ immunologiczny; zmniejszają reakcje alergicznych; działa aktywizująco na podziały komórkowe
13. Skóra Włosy Paznokcie :
- ze względu na swoje dobroczynne właściwości olej lniany jest używany jako środek leczniczy do masażu skóry. Odżywia skórę i nadaje jej elastyczność
- niedobór NNKT wiąże się z występowaniem różnego rodzaju chorób skóry- egzemy i łuszczycy
- polecany jest dla skóry suchej, z objawami łuszczenia, nieelastycznych lub szorstkich
- kwasy omega-3 aktywizują pewne procesy, które likwidują negatywne skutki nadmiernej ekspozycji na promienie UV na komórki naskórka (suchość, akantoza)
- bez kwasów omega-3 skóra poddawana jest działaniu czynników agresywnych ( takich jak WR, mydło, warunki atmosferyczne, itd.), a warstwa rogowa skóry nie jest w stanie utrzymać odpowiedniego stopnia nawilżenia
- w przypadku skór tłustych odpowiedni procent kwasu alfa- linolenowego zapewnia właściwą płynność łoju skórnego i jego dość równomierne rozprowadzanie na powierzchni naskórka. Zapobiega to zaczopowaniu ujść gruczołów łojowych i powstawaniu zaskórników
- lignany, które są zawarte w oleju lnianym hamują aktywność 5-alfa-reduktazy- enzym uczestniczący w przekształcaniu testosteronu do dihydrotestosteronu. Enzym powoduje głównie łysienie u mężczyzn.

Olej lniany jest używany w przemyśle kosmetycznym, a używa się go jako dodatku do olejków do ciała. Przeznaczony jest dla skóry tłustej, pękającej oraz skłonnej do zapaleń. Wykazuje wszelkie działanie regenerujące, które hamuje zapalenia skóry.