KFD.PL: Nagietek lekarski (łac. Calendula officinalis) - Forum KFD.pl

Nazewnictwo międzynarodowe - Calendula officinalis (łac.), Pot Marigold (ang.)

Nagietek lekarski w zależności od regionu Polski ma swoje charakterystyczne określenie. Na Mazowszu są to pazurki, w Wielkopolsce – miesięcznica, zaś w okolicach Krakowa – paznokietki. Jest to roślina jednoroczna pochodząca z rodziny astrowatych. Rośnie na wysokość 20 – 50 cm najlepiej na ciepłej i dobrze nasłonecznionej glebie. Pochodzi z terenów śródziemnomorskich, a dziś uprawiany jest także w wielu krajach Europy.
Podczas suszenia nagietka nie można dopuścić do tego, aby utracił on swoją pomarańczową barwę. Najlepiej jest więc suszyć go szybko w temperaturze maksymalnej do 40 stopni C.
Dawniej nagietkowi przypisywano magiczne moce. Płatki rozłożone pod łóżkiem czy pod poduszką miały przynieść błogi sen, noszone zaś w woreczku podobno odpędzały złe moce, lęki i strachy.

Kwiatki rośliny mają charakterystyczny, słaby zapach oraz cierpki smak. W nagietku można odnaleźć olejek lotny, związki żywiczne i goryczkowe, barwniki flawonoidowe i karotenoidowe, saponiny oraz inne substancje czynne.
Właściwości lecznicze nagietka znane były już w XII wieku. Dzisiaj również wykorzystywany jest on w medycynie. Ma on działanie przeciwzapalne, antybiotyczne i wzmacniające. Łagodzi stany zapalne gardła, krtani, jamy ustnej oraz błon śluzowych w organizmie. Pomaga przy zapaleniu spojówek oraz zmęczeniu oczu.
Napar z nagietka wspomaga żołądek – pomocny jest przy owrzodzeniach żołądka i jelit, stanach zapalnych i kurczowych przewodu pokarmowego. Przyspiesza on także czynności wydzielnicze, zwiększa ilość wydzielanych soków żołądkowych oraz żółci. Ma też właściwości rozkurczowe. Najczęściej miesza się go z rumiankiem, krwawnikiem czy arniką. Nagietek polecany jest osobom z wysokim ciśnieniem tętniczym krwi oraz z za szybkim tętnem. Działa też uspokajająco.
Przyspiesza gojenie się ran, wykwitów skórnych, owrzodzeń, odmrożeń, a także oparzeń. Likwiduje paciorkowce, gronkowce oraz rzęsistki.

Swego czasu nagietek wykorzystywany był w kuchni jako warzywo. Dzisiaj barwnika otrzymywanego z brzeżnych kwiatów używa się w przemyśle spożywczym mi?dzy innymi do barwienia tłuszczów i żółtych serów

Nagietek jest także rośliną ozdobną uprawianą w ogrodach.
Ciekawostką jest, iż kwiaty nagietka mogą pomóc w przewidywaniu pogody. Jest to swego rodzaju barometr. Jeżeli płatki nagietka przed godziną 9 rano są rozchylone i ułożone w pozycji równoległej do ziemi znaczy to, że dzień będzie bezdeszczowy.

Ciekawe przepisy

Krem z nagietka:
Należy dwie garści świeżych kwiatków nagietka zmieszać z 1/2 szklanki wrzącego oleju roślinnego. Może to być olej z oliwek, słonecznikowy lub sojowy. Całość trzymać na małym ogniu przez około minutę, a następnie dodać 30 g lanoliny, którą można kupić w aptece. W zastępstwie może to być tubka Dermosanu (do nabycia w drogeriach). Zdejmuje się wszystko z ognia i zostawia pod przykryciem na dobę. Następnie trzeba to zagrzać i przecedzić przez podwójną jałową gazę do małych słoiczków. Krem przechowuje się w lodówce.

Nalewka:
Trzeba jedną garść świeżych kwiatów nagietka zalać 1 itrem wódki i odstawić na 14 dni w ciepłe miejsce.

Napar:
Jedną szklanką wrzątku zalewa się 1/2 łyżki suszonych kwiatów nagietka. Parzyć pod przykryciem przez 10 – 15 minut, a następnie odcedzić. Pije się 3 razy dziennie po 1/4 szklanki.

Odwar:
Należy 3 łyżki suszonych płatków nagietka zalać niepełną szklanką wody i gotować przez około 15 minut. Następnie odstawić do naciągnięcia i wystygnięcia.