Kreatyna jest znana od 1835r., a dopiero od 1993r. stała się ogólnie dostępna. Fizjologiczny środek ergogeniczny lub według innych żywieniowa substancja ergogeniczna, dozwolona dla sportowców. Jest to mała cząsteczka zawierająca azot - amina. Stanowi część składową mięśniowej fosfokreatyny.

Występuje w małych ilościach w podstawowych produktach żywnościowych (np. ryby, mięso), ale także jest syntetyzowana
w organizmie z aminokwasów (argininy, glicyny i metioniny) głównie w nerkach, wątrobie i trzustce. Dzienne zapotrzebowanie wynosi 2 g - połowa pochodzi z diety, a połowa jest syntetyzowana w organizmie. Kreatyna w 95% znajduje się
w mięśniach szkieletowych poza tym w mózgu, krwi i innych tkankach.

Suplementacja kreatyną jest stosowana dla zwiększenia siły, mocy i szybkości w sportach wyczynowych, w których wykorzystywany jest system energetyczny ATP-CP (adenozynotrifosforan-fosfokreatyna), regeneruje energię w komórce mięśniowej zapobiegając efektowi katabolicznemu. Suplementacja kreatyną zwiększa jej zawartość w mięśniach i podwyższa zawartość fosfokreatyny. Fosfokreatyna odgrywa ważną rolę w procesach metabolicznych: przyspiesza resyntezę ATP, sprzyja buforowaniu kwasu mlekowego nagromadzonego w mięśniach podczas wysiłku o dużej intensywności, wspomaga transport ATP przez błony mitochondriów.

Kreatyna bierze udział w procesach energetycznych anaerobowych (beztlenowych), a takie zachodzą m.in. podczas wysiłków siłowych i szybkościowo-siłowych powtarzanych z krótkimi przerwami - dyscypliny siłowe, kulturystyka, lekkoatletyka, kajakarstwo, itp.

Suplementacja kreatyną nie może być zalecana w tlenowych dyscyplinach wytrzymałościowych, ponieważ Kreatyna zatrzymując wodę w organizmie, głównie w mięśniach, doprowadza do przyrostu masy ciała, co może upośledzić sprawność. Ta zdolność Kreatyny do zatrzymywania wody w mięśniach, jest wykorzystywana w niektórych dyscyplinach np. kulturystyce.
Zalecana dzienna dawka Kreatyny w trakcie suplementacji to 20 g, przekraczanie tej dawki nie wpływa na poprawę wyników treningowych. Najczęściej stosowaną formą suplementacji jest monohydrat Kreatyny, proszek przyjmowany z płynami. W celu poprawienia skuteczności działania Kreatyny zaleca się wzbogacanie jej preparatów o cukry proste.

Suplementacja w świetle dotychczasowych badań wydaje się nie prowadzić do zagrożeń zdrowotnych, chociaż istnieją doniesienia o zaburzeniach pracy serca, wątroby i nerek, jak i nadmiernym przyroście masy ciała, przy długotrwałym stosowaniu. Dlatego ważne jest, aby stosowanie Kreatyny odbywało się pod kontrolą i zgodnie z zaleceniami specjalisty.

lek. med. Wojciech Widuchowski

AUTOR POSTU: YARO