Glukoza - (inne nazwy: glukopiranoza, glikoza, dekstroza (α-D-glukopiranoza), cukier gronowy, cukier skrobiowy, C6H12O6) - węglowodan – aldoheksoza; należy do cukrów prostych. Jest izomerem fruktozy - mają taki sam wzór sumaryczny, jednak różne wzory strukturalne.

Glukoza stanowi podstawowy związek energetyczny dla większości organizmów. Jest rozkładana w procesie glikolizy na kwas pirogronowy. Jest składowana w formie polimerów, do których zalicza się skrobię i glikogen. Wykorzystywany w postaci substratu wielu procesów zachodzących w komórce.
Naturalna glukoza występuje jako jeden z wielu możliwych izomerów optycznych tego związku, dokładniej α-D-glukopiranozą (dekstrozą). Cukier ten jest czynny optycznie. W temperaturze pokojowej skręca płaszczyznę białego światła , które jest spolaryzowane w prawo.
Naturalną glukozę odnajdzie się w postaci dwóch anomerów: α (jej kąt skręcania światła spolaryzowanego wynosi 112 stopni) i β (której kąt skręcania światła spolaryzowanego wynosi 19 stopni).

Budowa i właściwości glukozy
Glukoza jako cukier prosty występuje w postaci stałej. Posiada bezbarwna barwę oraz jest krystaliczna. Ma słodkawy smak i bardzo dobrze rozpuszcza się w wodzie. W wyniku badań stwierdzono, ze ma odczyn obojętny. Temperatura topnienia glukozy sięga 140°C i jest nierozpuszczalna w etanolu.
Właściwości chemiczne:
- jest palna
- reaguje z wodorotlenkiem miedzi tworząc związek kompleksowy (barwa lazurowa)
- posiada również właściwości redukujące (reakcja charakterystyczna glukozy)
CH2OH-(CHOH)4-CHO + 2Cu(OH)2 → CH2OH-(CHOH)4-COOH + Cu2O + 2H2O
Związek Wodorotlenku z miedzią(II) (barwa niebieska) pod wpływem glukozy rozkłada się do czerwonego tlenku miedzi (I).

Występowanie glukozy
Glukoza najczęściej występuje w owocach i naturalnych sokach owocowych. Najwięcej glukozy jest w winogronach, jagodach i miodzie. Spotyka się ją również we krwi żyjących zwierząt. Syrop glukozowy tworzony jest jako rezultat hydrolizy skrobi (często pszenicy lub skrobi kukurydzy). Zawiera w sobie glukozę, maltozę a także inne węglowodany o dość długich łańcuchach. Syrop glukozowy nie jest tak słodki jak glukoza.

Znaczenie glukozy
Ze względu na ważną funkcję glukozy jako główne źródło energii wszystkich organów, a prawie jedyne dla mózgu i mięśni, bardzo ważne jest utrzymanie jej odpowiedniego stężenia we krwi wszystkich organizmów żywych. Służy także jako substrat w procesach syntezy innych typów związków typu aminokwasy czy kwasy tłuszczowe.
Odpowiednie stężenie glukozy we krwi waha się między 80-100 mg/100ml. Z stałość stężenia odpowiadają hormony: adrenalina, glukagon, kortyzol, somatotropina i insulina. Obniżenie tego stężenia może być spowodowane przez nadmierną produkcję insuliny przez trzustkę lub też podawaniem zbyt dużej dawki. Skutkiem tych procesów jest niedocukrzenie, tzw. hipoglikemia. Natomiast jeśli jest to bardzo duży spadek może wystąpić niedożywienie mózgu, tzw. szok insulinowy. Szok insulinowy cechuje się:
- osłabieniem
- przyśpieszonym tempem
- silnym spadkiem ciśnienia tętniczego
- drżeniem ciała
- w poważnych przypadkach utratą przytomności i drgań całego ciała, a krańcowo do śmierci mózgu.
Glukoza odpowiada za sprawność metabolizmu, za sprawne działanie funkcji wzrokowych, dobre funkcjonowanie nerek, naczyń krwionośnych oraz mózgu.