Nazwa produktu leczniczego: Glucophage XR

Skład: Metformini hydrochloridum
Postać farmaceutyczna: tabletki o przedłużonym uwalnianiu
Dawka: 753,8 mg
Wielkość opakowania: 30 tabl. 60 tabl. 90 tabl. 120 tabl.
Podmiot odpowiedzialny: Merck Sante s.a.s.
Wytwórca: Merck KGaA Merck Sante s.a.s.
Kraj wytwórcy (kod kraju): D, F


Działanie
Doustny lek przeciwcukrzycowy z grupy pochodnych biguanidu. U pacjentów z cukrzycą zmniejsza stężenie glukozy we krwi zarówno na czczo jak i po posiłku. Metformina zmniejsza wytwarzanie glukozy w wątrobie poprzez hamowanie glukoneogenezy i glikogenolizy, zwiększa wrażliwość na insulinę komórek w mięśniach, wzmagając obwodowy wychwyt glukozy i jej zużycie oraz hamuje wchłanianie glukozy w przewodzie pokarmowym. Pobudza wewnątrzkomórkową syntezę glikogenu, zwiększa zdolności transportowe wszystkich rodzajów nośników glukozy przez błony komórkowe. Niezależnie od działania hipoglikemizującego, wywiera korzystny wpływ na metabolizm lipidów: zmniejsza stężenie triglicerydów, cholesterolu całkowitego oraz frakcji LDL. Po podaniu doustnym wchłania się z przewodu pokarmowego w 50-60%. Maksymalne stężenie we krwi po podaniu tabletek o natychmiastowym uwalnianiu występuje po 2,5 h, a po podaniu tabletek o przedłużonym uwalnianiu po 5-7 h (zakres 4-12 h). Metformina w niewielkim stopniu wiąże się z białkami osocza, przenika do erytrocytów, wydalana jest z moczem w postaci nie zmienionej. T0,5 wynosi około 6,5 h. U pacjentów z niewydolnością nerek okres półtrwania jest wydłużony.

Wskazania
Cukrzyca typu 2 zwłaszcza u osób z nadwagą, gdy za pomocą ściśle przestrzeganej diety i ćwiczeń fizycznych nie można uzyskać właściwego stężenia glukozy we krwi. Lek może być stosowany w monoterapii lub w skojarzeniu z innymi doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi, a także z insuliną.
Tabl. powl. i proszek do sporz. roztw. doustnego można stosować także u młodzieży i dzieci powyżej 10 lat - w monoterapii lub w skojarzeniu z insuliną. U dorosłych z cukrzycą typu 2 i nadwagą leczonych metforminą jako lekiem pierwszego rzutu, wykazano redukcję występowania powikłań cukrzycy.

Przeciwwskazania
Nadwrażliwość na chlorowodorek metforminy lub pozostałe składniki preparatu. Cukrzycowa kwasica ketonowa i stan przedśpiączkowy w cukrzycy. Niewydolność nerek (klirens kreatyniny <60 ml/min). Ostre stany chorobowe, wiążące się z ryzykiem zaburzeń czynności nerek tj.: odwodnienie, poważna infekcja, wstrząs, a także donaczyniowe podanie środków kontrastujących zawierających jod. Ostre lub przewlekłe choroby mogące być przyczyną niedotlenienia tkanek (np. niewydolność serca lub niewydolność oddechowa, niedawno przebyty zawał mięśnia sercowego, wstrząs). Niewydolność wątroby, ostre zatrucie alkoholem, alkoholizm. Karmienie piersią.

Środki ostrożności
Przed rozpoczęciem leczenia oraz w trakcie leczenia należy oznaczać stężenie kreatyniny w surowicy (raz w roku u pacjentów z prawidłową czynnością nerek, 2-4 razy w roku, jeśli stężenie kreatyniny jest bliskie górnej granicy normy). Szczególną ostrożność należy zachować w sytuacjach, gdy czynność nerek może być zaburzona np. na początku stosowania leków hipotensyjnych oraz NLPZ. Lek należy odstawić przed badaniem lub w momencie badania radiologicznego z zastosowaniem jodowanych środków kontrastowych podanych donaczyniowo, a jego podawanie można wznowić po 48 h od badania pod warunkiem, że czynność nerek jest prawidłowa. Chlorowodorek metforminy należy odstawić na 48 h przed planowanym zabiegiem chirurgicznym w znieczuleniu ogólnym, przewodowym lub zewnątrzoponowym. Podawanie leku można wznowić po 48 h od zabiegu lub wznowienia żywienia doustnego pod warunkiem, że czynność nerek jest prawidłowa. Metformina nie wywołuje hipoglikemii, ale należy zachować ostrożność przy jej stosowaniu z pochodnymi sulfonylomocznika lub insuliną. Z powodu braku odpowiednich badań Glucophage XR nie należy stosować u dzieci. Stosując preparat Glucophage (tabl. o natychmiastowym uwalnianiu) u dzieci i młodzieży należy zachować ostrożność (w kontrolowanych badaniach klinicznych nie stwierdzono wpływu na wzrost i dojrzewanie, ale brak badań długoterminowych). Szczególną ostrożność należy zachować u dzieci w wieku 10-12 lat. Proszek do sporz. roztw. doustnego zawiera aspartam, co ma znaczenie przy leczeniu pacjentów z fenyloketonurią.

Ciąża i laktacja
W okresie planowanego zajścia w ciążę i w okresie ciąży nie należy stosować metforminy (leczeniem z wyboru jest stosowanie insuliny). Lek jest przeciwwskazany w okresie karmienia piersią.

Działania niepożądane
Bardzo często: zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha, utrata apetytu) - te objawy występują najczęściej na początku leczenia i przemijają samoistnie; często: zaburzenia smaku; bardzo rzadko: zmniejszenie wchłaniania witaminy B12 i zmniejszenie jej stężenia w surowicy podczas długotrwałego leczenia metforminą, kwasica mleczanowa, reakcje skórne (rumień, świąd skóry, pokrzywka); pojedyncze przypadki: nieprawidłowe wyniki badań czynności wątroby lub zapalenie wątroby po odstawieniu metforminy.

Interakcje
Inne leki hipoglikemizujące (np. pochodne sulfonylomocznika, insulina) nasilają działanie metforminy, co powoduje ryzyko hipoglikemii. Metforminy nie należy stosować z danazolem. Stężenie glukozy we krwi zwiększają: chlorpromazyna, glikokortykosteroidy (podawanie ogólne i miejscowe: dostawowe, przezskórne i wlewy doodbytnicze), tetrakozaktyd, estrogeny, progestageny, rytodryna, leki β2-sympatykomimetyczne (salbutamol, terbutalina) - należy kontrolować stężenie glukozy we krwi. Cymetydyna oraz leki o budowie kationowej (amilorid, digoksyna, chinidyna, morfina, prokainid, triamteren, trimetoprim, ranitydyna, famotydyna, wankomycyna) zwiększają stężenie metforminy we krwi, hamując wydzielanie kanalikowe w nerkach. Leki moczopędne, a szczególnie pętlowe, mogą powodować niewydolność nerek prowadzącą do akumulacji metforminy, z większym ryzykiem kwasicy mleczanowej. Dożylne podanie środków kontrastowych zawierających jod może prowadzić do niewydolności nerek, a w jej wyniku do kumulacji metforminy zwiększającej ryzyko wystąpienia kwasicy mleczanowej. Alkohol zwiększa ryzyko hipoglikemii i kwasicy mleczanowej. Leki z grupy NLPZ, inhibitory ACE mogą zmniejszać stężenie glukozy we krwi - w przypadku konieczności łącznego stosowania należy ocenić zasadność dostosowania dawki metforminy.

Dawkowanie
Doustnie. Tabl. 500 mg, 850 mg i 1000 mg. Dorośli: dawka początkowa wynosi 500 mg lub 850 mg 2-3 razy na dobę podczas lub po posiłku. Po 10-15 dniach należy ustalić ostateczną dawkę na podstawie stężenia glukozy we krwi. U pacjentów leczonych dużymi dawkami metforminy (2-3 g/dobę) można zastąpić 2 tabl. preparatu 500 mg 1 tabl. preparatu 1000 mg. Maksymalna dawka dobowa wynosi 3 g w 3 osobnych dawkach. Młodzież i dzieci powyżej 10 lat: dawka początkowa wynosi 500 mg lub 850 mg raz na dobę podczas lub po posiłku. Po 10-15 dniach należy ustalić ostateczną dawkę na podstawie stężenia glukozy we krwi. Maksymalna dawka dobowa wynosi 2 g w 2 lub 3 dawkach podzielonych. Tabl. o przedł. uwalnianiu - XR 500 mg: dawka początkowa wynosi 1 tabl. na dobę. Po 10-15 dniach ostateczną dawkę należy ustalić na podstawie stężenia glukozy we krwi. Maksymalna dawka wynosi 2000 mg (4 tabl.) na dobę. Dawki należy zwiększać o 500 mg w odstępach tygodniowych do dawki maksymalnej (2000 mg) stosowanej raz na dobę razem z wieczornym posiłkiem. Tabl. o przedł. uwalnianiu - XR 750 mg: dawka początkowa wynosi 1 tabl. na dobę podczas wieczornego posiłku. Po 10-15 dniach ostateczną dawkę należy ustalić na podstawie stężenia glukozy we krwi. Zalecana dawka wynosi 2 tabl. na dobę w czasie wieczornego posiłku. W przypadku nie uzyskania kontroli stężenia glukozy we krwi, dawkę można zwiększyć maksymalnie do 3 tabl. na dobę podczas wieczornego posiłku. U pacjentów już leczonych metforminą dawka początkowa powinna być równoważna z dawką dobową metforminy w postaci tabletek o natychmiastowym uwalnianiu. Proszek do sporz. roztw. doustnego. Dorośli: dawka początkowa 1 saszetka 2-3 razy na dobę podczas lub po posiłku. Po 10-15 dniach należy ustalić ostateczną dawkę na podstawie stężenia glukozy we krwi. Maksymalna dawka dobowa to 3 g w 3 osobnych dawkach. Młodzież i dzieci powyżej 10 lat: dawka początkowa wynosi 1 saszetka raz na dobę podczas lub po posiłku. Po 10-15 dniach należy ustalić ostateczną dawkę na podstawie stężenia glukozy we krwi. Maksymalna dawka dobowa wynosi 2 g (4 saszetki) w 2 lub 3 dawkach podzielonych.
Podczas jednoczesnego stosowania z insuliną początkowo przyjmuje się zazwyczaj 500 mg lub 850 mg metforminy 2-3 razy na dobę lub 1 tabl. o przedł. uwalnianiu raz na dobę lub 1 saszetkę 2-3 razy na dobę, natomiast dawkę insuliny ustala się na podstawie wyników badania stężenia glukozy we krwi. U pacjentów w podeszłym wieku dawkę metforminy należy ustalić na podstawie parametrów czynności nerek.

Uwagi
Podczas leczenia u wszystkich pacjentów należy stosować dietę ubogowęglowodanową, a u pacjentów z nadwagą dodatkowo dietę niskokaloryczną. W czasie stosowania leku należy unikać spożywania alkoholu. Preparat stosowany w monoterapii nie powoduje hipoglikemii i tym samym nie ma wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania urządzeń w ruchu. Ostrożność należy zachować u pacjentów stosujących jednocześnie inne leki przeciwcukrzycowe (pochodne sulfonylomocznika, repaglinid) lub insulinę, ze względu na ryzyko wystąpienia hipoglikemii.