Nazewnictwo międzynarodowe - Viola tricolor (łac.), Heartsease (ang.)

Fiołek trójbarwny jest jednoroczną rośliną o wysokości około 10 – 30 cm, należącą do rodziny fiołkowatych. Znany jest też pod innymi nazwami tj. bratek polny, macoszka, sierotki czy kwiatek Świętej Trójcy. Roślina ta pochodzi z Europy, lecz współcześnie występuje niemal na każdym kontynencie. Fiołek jest rośliną pospolitą, która nie jest zbytnio wymagająca. Rośnie na ugorach, miedzach, przydrożach, pastwiskach, polanach leśnych, jak również na polach, wzgórzach i wybrzeżach. Często występuje też w domowych ogródkach. Łatwo jest pomylić fiołka trójbarwnego z fiołkiem polnym. Jego kwiaty są mniejsze, a płatki mają inną barwę.

W składzie rośliny można wyróżnić mi?dzy innymi flawonoidy, klej roślinny, metyl salicylowy, olejek eteryczny, karotenoidy, saponiny, a także sole mineralne i witaminy.

Fiołek reguluje przemianę materii i zmniejsza łamliwość naczyń krwionośnych, a dodatkowo bierze udział w procesie czyszczenia krwi. Ma działanie moczopędne i pomaga przy zapaleniu pęcherza moczowego, kamienicy moczowej czy uszkodzeniu nerek przez substancje toksyczne. Korzystnie wpływa na organizm przy chorobie gośćcowej, nadciśnieniu tętniczym, prostacie i chorobach siatkówki oka. Dzięki zawartej we fiołku rutynie organizm łatwiej przyswaja sobie witaminę C oraz przedłuża jej działanie w tkankach organizmu. Obniża także poziom cholesterolu ima właściwości wykrztuśne, pomagając jednocześnie w schorzeniach układu oddechowego.
Pomaga w problemach związanych ze skórą mi?dzy innymi leczy trądzik młodzieńczy, wykwity skóry czy wysypki uczuleniowe. Dodawany jest do kąpieli. Należy być jednak ostrożnym, ponieważ może wywołać alergię.
Dawniej opisywano lecznicze właściwości herbatki sporządzanej z fiołka. Uważano ją za środek pomocny przy leczeniu konwulsji u niemowląt i infekcji płuc. Ponad to uśmierzała swędzenie i leczyła strupy oraz wrzody. Za jej pomocą obniżano gorączkę, a także używano jej jako środka przeczyszczającego, wykrztuśnego, a nawet uspokajającego. Herbatką płukano jamę ustną i gardło.
Napary z fiołka nie są polecane małym dzieciom, gdyż mogą wywoływać nudności i wymioty.
Fiołek wchodzi w skład wielu mieszanek ziołowych. Łączony jest z podbiałem pospolitym, czerwoną koniczyną, pokrzywą, perzem oraz lepczycą.
Jest to roślina nie posiadająca zapachu o słodkawym smaku.

Ciekawe przepisy

Napar:
Należy zalać 2 łyżki suszu z fiołka trójbarwnego 1,5 szklanką wrzątku. Parzyć 15 – 20 minut, a następnie odcedzić. Pić osłodzony miodem lub cukrem 3 razy dziennie po 1/2 szklanki.

Napar oczyszczający krew:
Trzeba dwie łyżki fiołka zalać dwoma szklankami wody i całość gotować pod przykryciem przez 5 minut. Następnie odcedzić i pić po szklance naparu dwa razy dziennie.

Likier fiołkowy:
Należy przygotować 0,5 kg płatków fiołka, 1 kg cukru, 0,5 l wody oraz o,5 l 40% czystej wódki. Wódkę dzieli się na trzy równe porcje. Od płatków fiołka trzeba oderwać zielone kielichy i wsypać je do szklanego naczynia oraz zalać jedną częścią wódki. Szczelnie zamknięte naczynie odstawia się na 3 dni w ciepłe miejsce. Po tym czasie trzeba zlać wódkę, a następnie płatki zalać jej drugą porcją. Znów odstawia się całość na 3 dni, a następnie powtarzamy wszystko po raz trzeci. Na koniec należy połączyć całą zlaną wódkę oraz dodać do niej syrop przygotowany z zagotowania wody i cukru. Wszystko filtruje się przez bibułkę i wlewa do butelek. Likier przed spożyciem powinien stać w ciemnym miejscu przez minimum 3 miesiące.