Nazewnictwo międzynarodowe - Berberis vulgaris (łac.), European barberry (ang.)

Berberys zwyczajny, czy inaczej pospolity jest to krzew z rodziny berberysowatych. Występuje w Europie, Skandynawii i w Wielkiej Brytanii. Często w stanie dzikim rośnie w zaroślach i na brzegach lasów. Jest to wysoka roślina osiągająca od 1,5 m do 2,5 m wysokości.

Charakterystyczne są czerwone owoce, które są jadalne i często nazywa się je „polską cytryną”. Zbiera się je zanim będą w pełni dojrzałe i suszy w temperaturze nie przekraczającej 40 stopni C.

W skład rośliny wchodzą mi?dzy innymi cukry, garbniki, karotenoidy, kwasy organiczne i duża ilość witaminy C i E.
Berberys zwyczajny jest rośliną zaliczaną do leczniczych. Surowce są korzenie, liście, owoce, a nawet kora. Współcześnie wykorzystuje się jednak tylko liście i owoce, ponieważ populacja rośliny maleje.
O korzystnym wpływie na organizm wiedzieli już starożytni mieszkańcy Babilonu i Indii. W średniowieczu zwalczano nim żółtaczkę i malarię. Berberys pobudza wydzielanie soków żółciowych, a także leczy choroby związane z wątrobą i drogami moczowymi. Ma właściwości antybiotyczne, przeciwgorączkowe i rozkurczowe. Stosuje się go przy katarze i krwawieniu z nosa. Poprawia też ogólną odporność organizmu, jak również apetyt. Dzięki badaniom odkryto, że roślina ta może pośrednio pomagać w leczeniu nowotworów, ponieważ hamuje rozwój enzymów.
Należy pamiętać, iż kuracja berberysem nie powinna trwać długo, ponieważ odkłada się on w trzustce, wątrobie i sercu.

Krzew ten jest także rośliną ozdobną. Sadzi się go w postaci żywopłotów i w ogrodach.

W kuchni z owoców berberysu produkuje się soki, syropy, galaretki, konfitury, drzemy i marmolady. Często używane są zamiast cytryny, a także jako dodatek do win i nalewek.
Dawniej drzewo berberysu było materiałem, który używali stolarze i tokarze. Robiono z niego części mebli i ozdoby. Z kory i korzenia otrzymywano złoty barwnik używany do zabarwiania jedwabiu, lnu i bawełny. Z owoców wytwarzano czerwony atrament.

Ciekawe przepisy

Napar:
Należy 1/2 łyżeczki kory berberysu zalać jedną szklanką wrzątku i parzyć pod przykryciem przez 5 minut. Następnie ostudzić i przecedzić. Pije się po kilka razy dziennie po dwie łyżki.

Konfitura:
W małej ilości wody trzeba zagotować szklankę cukru, aby ten się rozpuścił. Następnie dodaje się jedną szklankę owoców berberysu i gotuje się przez chwilę. Odstawia się pod przykryciem na 24 godziny. Następnego dnia całość ponownie zagotowujemy, mieszamy i odstawiamy. Czynności powtarza się przez kolejne 3 dni. Po tym czasie konfiturę przechowuje się w zakręconym słoiczku.