W Polsce wykrywa się tylko co trzeci przypadek schorzeń i wad rozwojowych płodu. Gdyby częściej i staranniej badano dzieci przed ich urodzeniem, można by uratować życie i zdrowie wielu z nich!
Badania prenatalne, czyli te, ktorym poddaje się dziecko w łonie matki, są przez tzw. obrońców życia poczętego potępiane i traktowane jako "wstęp do aborcji". Tymczasem badania te pomagają chronić życie i zdrowie dziecka oraz jego matki! Lekarz, który odmawia skierowania na takie badania kobiety z tzw. grupy ryzyka, nie kieruje się rzetelną wiedzą naukową i dobrem pacjentki, ale wyznawanym przez siebie światopoglądem. To karygodne! To musi się zmienić!

Gdy istnieją wskazania medyczne, większość badań prenatalnych można przeprowadzić nieodpłatnie, w ramach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego.

Wiele spośród wad rozwojowych i schorzeń można zdiagnozować u dziecka jeszcze przed jego urodzeniem, w łonie matki. Zwiększa to szanse na udzielenie dziecku na czas pomocy medycznej!

wady rozwojowe
Dzieci obarczone takimi wadami (np. przepuklina pępowinowa, oponowa) powinny rodzić się w przygotowanym ośrodku, gdzie zaraz po przyjściu na świat, w najdogodniejszym momencie, zajmą się nimi chirurdzy.

wady serca
Zaburzenia rytmu pracy serca u płodu można wykryć i zacząć leczyć już na przełomie pierwszego i drugiego trymestru ciąży. Kobiecie podaje się leki, które przez łożysko przedostają się do krwi dziecka. Dzięki temu rodzi się ono we właściwym czasie i w dobrej kondycji. Wady serca płodu nie wykryte w łonie matki mogą być łatwo przeoczone u noworodka, bo nie dają objawów, a to może skończyć się tragicznie.

wady układu moczowego
Gdy wada utrudnia lub uniemożliwia odpływ moczu z pęcherza, zakłada się dziecku cewnik jeszcze w łonie matki. Zabieg ten, wykonany przed 20 tygodniem ciąży, zwiększa szanse na uratowanie nerek, a więc i życia dziecka.

obojnactwo
Gdy płód jest płci żeńskiej, nieleczony przerost kory nadnerczy grozi tym,iż dziewczynka urodzi się z męskimi zewnętrznymi narządami płciowymi.Jeśli w rodzinie kobiety zdarzały się takie wypadki, powinna ona poddać się badaniom określającym poziom hormonów nadnerczy i pozwalającym ustalić płeć dziecka. Podawane matce w czasie ciąży leki hormonalne sprawią, że dziewczynka będzie się rozwijać prawidłowo. Uwaga: hormony muszą być podane przed szóstym, najdalej ósmym tygodniem ciąży, nawet gdy płeć dziecka nie jest jeszcze znana!

anemia
Zdiagnozowanie niedokrwistości u płodu pozwala wykonać transfuzję krwi do żyły pępkowej i uniknąć narodzin ciężko chorego dziecka.

3 razy tak

PO PIERWSZE
Jedynie 2-3% badań prenatalnych wykrywa na tyle poważne schorzenia płodu, by mogły w ogóle stać się podstawą do przerwania ciąży. Poza tym, wiele kobiet decyduje się w pełni świadomie urodzić chore dziecko, a wczesna diagnoza pozwala im i ich bliskim lepiej przygotować się do trudów takiego macierzyństwa.

PO DRUGIE
Świadomość, iż rozwijające się dziecko nie jest w pełni zdrowe, umożliwia otoczenie go oraz jego matki specjalistyczną opieką. W niektórych wypadkach można już dziś leczyć płód w łonie matki.

PO TRZECIE
Poród chorego dziecka powinien odbyć się tam, gdzie noworodek natychmiast uzyska niezbędną pomoc. Gdy wie się zawczasu, że taka pomoc jest potrzebna, można zaplanować poród w specjalistycznej klinice. Korzyści z badań prenatalnych są więc ogromne i bezsporne. To się nam i naszym dzieciom po prostu należy!

USG
najpopularniejsze z badań prenatalnych; pozwala ze stosunkowo dużym prawdopodobieństwem wykryć wiele różnych wad rozwojowych płodu dlakogo to badanie nieinwazyjne, które umożliwia obejrzenie płodu przez powłoki brzuszne za pomocą specjalnego urządzenia; może bez obaw poddać mu się każda kobieta
* pierwsze między 11 a 14 tygodniem ciąży co można zobaczyć m.in. tzw. przezierność karku: jej zwiększenie może świadczyć o wadzie serca lub wadzie genetycznej gdy coś jest nie tak zaleca się amniopunkcję (wykrywa wady genetyczne) i badanie echokardiograficzne (rozpozna wady serca)
* drugie ok. 20 tygodnia ciąży co można zobaczyć wszystkie części ciała dziecka i jego narządy wewnętrzne gdy coś jest nie tak matka i dziecko powinni zostać objęci specjalistyczną opieką
* trzecie w 30 tygodniu ciąży co można zobaczyć czy dziecko prawidłowo się rozwija gdy coś jest nie tak patrz wyżej

test PAPP-A oraz test potrójny
dla kogo to badania nieinwazyjne polegające na pobraniu krwi matki, może więc poddać się im każda kobieta kiedy test PAPP-A w 11-13 tygodniu ciąży, test potrójny w 15-20 tygodniu co pokazuje wynik ryzyko urodzenia dziecka z wadą genetyczną; gdy jest duże, kieruje się kobietę na bardziej specjalistyczne badanie prenatalne (patrz niżej)

amniopunkcja
dla kogo dla kobiet, u których nieinwazyjne badania prenatalne (USG, test PAPP-A, test potrójny) wykazały zwiększone ryzyko istnienia u dziecka wady genetycznej; dla kobiet po 35 roku życia; dla tych, które już urodziły dziecko z taką wadą i tych, w których rodzinie wystąpiły tego rodzaju wady kiedy najlepiej między 13 a 15 tygodniem ciąży co pokazuje wynik wady genetyczne wynikające z nieprawidłowej liczby chromosomów

biopsja trofoblastu
dla kogo dla kobiet z rodzin, w których występują wady genetyczne oraz tych, które już urodziły dziecko z tego typu wadą (zwłaszcza taką,w wypadku której ma znaczenie płeć) kiedy ok. 10 tygodnia ciąży co pokazuje wynik wady genetyczne

kordocenteza
dla kogo dla kobiet, u których podczas USG stwierdzono wadę wynikającą z nieprawidłowości w chromosomach (a na amniopunkcję oraz biopsję trofoblastu jest już za późno) albo anemii kiedy od 19 tygodnia ciąży, gdy łożysko jest już w pełni wykształcone co pokazuje wynik wady genetyczne oraz anemię u płodu

wada... i co dalej? Najczęstsze wady genetyczneto zespół Downa (charakteryzuje się opóźnieniem umysłowym oraz występującymi łącznie wadami narządów wewnętrznych), mukowiscydoza (choroba ogólnorozwojowa objawiająca się zaburzeniami w pracy układu oddechowego i pokarmowego), dystrofia mięśniowa Duchenne'a (zanik i osłabienie mięśni). Chorób spowodowanych wadami genetycznymi nie można dziś wyleczyć, w wielu wypadkach można jednak skutecznie łagodzić ich objawy.W wypadku ciężkiej wady płodu polskie prawo zezwala na przerwanie ciąży do 24 tygodnia (do tego czasu dziecko nie byłoby w stanie samodzielnie żyć poza łonem matki). W uzasadnionych medycznie wypadkach (gdy wada nie daje dziecku żadnych szans na przeżycie poza organizmem matki) jest to możliwe i później.

ośrodki diagnostyki prenatalnej znajdują się przy każdej klinice akademii medycznej;konkretneadresy znajdziesz na stronie www.mz.gov.pl/linki oraz adresy/szpitale kliniczne Badania echokardiograficzne płodu wykonują trzy referencyjne ośrodki kardiologii prenatalnej:
* Szpital Kliniczny im. Ks. Anny Mazowieckiej, Warszawa, ul. Karowa 2, tel. (22) 826 00 51 do 56; e-mail: fetus@szpitalkarowa.pl
* Centrum Zdrowia Matki Polski w Łodzi, Zakład Diagnostyki i Profilaktyki Wad Wrodzonych, Łódź, ul. Rzgowska 281/289, tel. (42) 271 11 35
* Szpital Kliniczny Śląskiej Akademii Medycznej, Katowice, ul. Medyków 14, tel. (32) 789 47 07

Ewa Stasiuk
Samo Zdrowie 12 2004