Nazwa produktu leczniczego: Bactrim

Skład: Sulfamethoxazolum Trimethoprimum
Postać farmaceutyczna: syrop
Dawka: (200 mg 40 mg)/5ml
Wielkość opakowania: 1 butelka 100 ml
Podmiot odpowiedzialny: Roche Polska Sp. z o.o.
Wytwórca: Roche Polska Sp. z o.o.
Kraj wytwórcy (kod kraju): PL


Działanie
Chemioterapeutyk - połączenie sulfonamidu z pochodną diaminopirymidyny (trimetoprimem), w stosunku 5:1. Oba składniki wywierają synergiczne działanie przeciwbakteryjne, zaburzając różne etapy syntezy kwasu foliowego. Drobnoustroje zwykle wrażliwe (MIC <80 mg/l): Branhamella catarrhalis, Haemophilus influenzae (β-laktamazo-dodatnie, β-laktamazo-ujemne), Haemophilus parainfluenzae, Escherichia coli, Citrobacter freundii, inne Citrobacter spp., Klebsiella pneumoniae, Klebsiella oxytoca, inne Klebsiella spp., Enterobacter cloacae, Enterobacter aerogenes, Hafnia alvei, Serratia marcescens, Serratia liquefaciens, inne Serratia spp., Proteus mirabilis, Proteus vulgaris, Morganella morganii, Shigella spp., Yersinia enterocolitica, inne Yersinia spp., Vibrio cholera, Edwardsiella tarda, Alcaligenes faecalis, Pseudomonas cepacia, Burkholderia (Pseudomonas) pseudomallei. W oparciu o kliniczne doświadczenie następujące drobnoustroje uznawane są za wrażliwe: Brucella, Histeria monocytogenes, Nocardia asteroides, Pneumocystis carinii, Cyclospora cayetanensis. Częściowo wrażliwe drobnoustroje (MIC = 80-160 mg/l): Staphylococcus aureus (metycylino-wrażliwy i metycylino-oporny), Staphylococcus spp. (koagulazo-ujemny), Streptococcus pneumoniae (penicylino-wrażliwy, penicylino-oporny), Haemophilus ducreyi, Providencia rettgeri, inne Providencia spp., Salmonella typhi, Salmonella enteritidis, Stenotrophomonas maltophilia, Acinetobacter Iwoffi, Acinetobacter anitratus (głównie A. Baumanie), Aeromonas hydrophila. Nie jest aktywny wobec: Mycoplasma spp., Mycobacterium tuberculosis, Treponema pallium. Oba składniki preparatu szybko i niemal całkowicie wchłaniają się z przewodu pokarmowego (90%), osiągając Cmax w ciągu 2-4 h. Sulfametoksazol wiąże się z białkami osocza w 45%, a trimetoprim - w 66%. Kotrimoksazol przenika do tkanek i płynów ustrojowych, m.in. gruczołu krokowego, płynu nasiennego, wydzieliny pochwy, śliny, płuc, żółci, płynu mózgowo-rdzeniowego, cieczy wodnistej, płynu śródmiąższowego i innych pozanaczyniowych płynów w organizmie. Przenika także przez barierę łożyska i do mleka matki. Oba składniki preparatu są metabolizowane w wątrobie i wydalane głównie z moczem (20% sulfametoksazolu i ok. 60% trimetoprimu w postaci niezmienionej; pozostała część w postaci metabolitów). T0,5 sulfametoksazolu wynosi około 11 h, trimetoprimu - około 10 h. U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek T0,5 obu substancji wydłuża się.

Wskazania
Zakażenia wywołane przez drobnoustroje wrażliwe na kotrimoksazol: zakażenia dróg oddechowych (w przypadku zaostrzenia przewlekłego zapalenia oskrzeli, gdy istnieją powody przemawiające za przewagą zastosowania kotrimoksazolu nad leczeniem pojedynczym antybiotykiem); zapalenie ucha środkowego (gdy istnieją powody przemawiające za przewagą zastosowania kotrimoksazolu nad leczeniem pojedynczym antybiotykiem); leczenie i profilaktyka (pierwotna i wtórna) zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis carinii u dorosłych i dzieci; zakażenia układu moczowego i wrzód miękki; zakażenia przewodu pokarmowego, w tym dur brzuszny i biegunki podróżnych. Należy uwzględnić oficjalne i miejscowe wytyczne dotyczące prawidłowego stosowania leków przeciwbakteryjnych.

Przeciwwskazania
Nadwrażliwość na kotrimoksazol lub pozostałe składniki preparatu. Ciężkie uszkodzenie miąższu wątroby. Ciężka niewydolność nerek, jeżeli nie jest możliwe monitorowanie stężenia leku we krwi. Jednoczesne stosowanie dofetylidu. Dzieci do 6. tygodnia życia.

Środki ostrożności
Nie zaleca się stosowania kotrimoksazolu u pacjentów z niedoborem G-6-PD lub z ciężkimi zaburzeniami hematologicznymi, z wyjątkiem absolutnej konieczności. Szczególnie ostrożnie stosować u pacjentów z ciężką alergią lub astmą oskrzelową w wywiadzie, z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby, z porfirią, z zaburzeniami czynności tarczycy, z niedoborem kwasu foliowego oraz u pacjentów w podeszłym wieku. Ostrożnie stosować u pacjentów „wolno acetylujących”, ze względu na większą skłonność do indywidualnej nadwrażliwości na sulfonamidy. Należy przerwać leczenie w przypadku wystąpienia wysypki skórnej, ciężkich zaburzeń hematologicznych lub innych ciężkich działań niepożądanych. Ze względu na zawartość sorbitolu, syropu nie stosować u pacjentów z nietolerancją fruktozy.

Ciąża i laktacja
W ciąży stosować wyłącznie, gdy przewidywane korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu; lek należy wówczas podawać w skojarzeniu z kwasem foliowym (w dawce 5 mg/dobę). Należy unikać stosowania preparatu ostatnim okresie ciąży. Kotrimoksazol przenika do mleka kobiecego - chociaż ilości wchłonięte przez karmione piersią dziecko są niewielkie, należy rozważyć ryzyko dla dziecka (żółtaczka jąder podkorowych mózgu, nadwrażliwość), wobec oczekiwanych korzyści terapeutycznych dla matki.

Działania niepożądane
Często: nudności, wymioty, reakcje skórne o niewielkim nasileniu. Rzadko: leukopenia, granulocytopenia, trombocytopenia, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, zapalenie języka, biegunka. Bardzo rzadko: zakażenia grzybicze (w tym kandydoza), agranulocytoza, niedokrwistość (megaloblastyczna, hemolityczna, autoimmunologiczna, plastyczna), pancytopenia, methemoglobinemia, reakcje nadwrażliwości (m.in. gorączka, obrzęk naczynioruchowy, reakcje anafilaktoidalne, choroba posurowicza), hiperkaliemia (zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami metabolizmu potasu, z zaburzeniami czynności nerek lub przyjmujących preparaty zwiększające stężenie potasu), neuropatie (w tym neuropatia obwodowa i parestezje), zapalenie błony naczyniowej oka, rzekomobłoniaste zapalenie jelit i okrężnicy, zapalenie wątroby, zwiększenie aktywności aminotransferaz, zwiększenie stężenia bilirubiny, cholestaza, martwica wątroby, nadwrażliwość na światło, rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona, martwicze toksyczne oddzielanie się naskórka, plamica, choroba Schönleina-Henocha, bóle mięśni i stawów, zaburzenia czynności nerek, śródmiąższowe zapalenie nerek, zwiększone stężenie BUN, zwiększone stężenie kreatyniny we krwi, krystaluria. W pojedynczych przypadkach: omamy, zespół zanikania przewodów żółciowych, rabdomioliza. Opisywano także występowanie nacieków płucnych (podobnych do występujących w eozynofilowym lub alergicznym zapaleniu pęcherzyków płucnych), przypadki guzkowego zapalenia tętnic, alergicznego zapalenia mięśnia sercowego, zapalenia trzustki, hiponatremii, hipoglikemii u osób niechorujących na cukrzycę, przypadki aseptycznego zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych lub objawów rzekomooponowych, ataksji, drgawek, szumów usznych, zawrotów głowy. Preparat może powodować zwiększoną diurezę, zwłaszcza u pacjentów z obrzękiem pochodzenia sercowego. U pacjentów zakażonych wirusem HIV działania niepożądane są podobne do tych występujących w ogólnej populacji pacjentów leczonych preparatem; częściej występują zaburzenia w obrazie krwi, hiperkaliemia, hiponatremia, hipoglikemia oraz zaburzenia ze strony przewodu pokarmowego i reakcje skórne.

Interakcje
Preparat zwiększa stężenie oraz ekspozycję na dofetylid - może to powodować ciężkie arytmie komorowe, w tym torsade de pointes - jednoczesne stosowanie preparatu i dofetylidu jest przeciwwskazane. W skojarzeniu z tiazydowymi lekami moczopędnymi może zwiększać ryzyko wystąpienia małopłytkowości u osób w podeszłym wieku. Może zwiększać stężenie digoksyny we krwi (należy kontrolować jej stężenie). Nasila przeciwzakrzepowe działanie warfaryny (u pacjentów leczonych antykoagulantami należy ponownie określić czas krzepnięcia). Nasila działanie i toksyczność fenytoiny, cyklosporyny oraz metotreksatu (stosowanie leku z metotreksatem wymaga uzupełnienia niedoboru folianów). Stosowany z pirymetaminą (w dawce >25 mg/tydzień) może wywołać niedokrwistość megaloblastyczną. Nasila działanie doustnych leków hipoglikemizujących (wskazana częstsza kontrola glikemii i ewentualne zmniejszenie dawki leków przeciwcukrzycowych). Stosowany z amantadyną może wywołać delirium. Może osłabiać działanie trójcyklicznych leków przeciwdepresyjnych. Indometacyna może zwiększać stężenie sulfametoksazolu we krwi.

Dawkowanie
Doustnie. Dawkowanie podano w przeliczeniu na kotrimoksazol. Dorośli i dzieci powyżej 12 lat: 960 mg co 12 h; w ciężkich zakażeniach 1440 mg co 12 h. W przypadku długotrwałego leczenia (powyżej 14 dni) dawka minimalna wynosi 480 mg co 12 h. Leczenie wrzodu miękkiego: 960 mg co 12 h. Leczenie niepowikłanego, ostrego zapalenia dróg moczowych u kobiet: jednorazowo (najlepiej przed snem) 1920-2880 mg. Leczenie pneumocystozowego zapalenia płuc: 120 mg/kg mc./dobę w 4 dawkach podzielonych co 6 h przez 14 dni. Profilaktyka pneumocystozowego zapalenia płuc: 480-960 mg raz na dobę. Dzieci <12 lat (w postaci syropu): 36 mg/kg mc./dobę w 2 dawkach podzielonych co 12 h. U dzieci w profilaktyce pneumocystozowego zapalenia płuc zalecana dawka dobowa wynosi 900 mg/m2 pc./dobę w dwóch dawkach podzielonych co 12 h przez kolejne 3 dni w tyg. (maksymalna dawka dobowa 1920 mg).
W niewydolności nerek (klirens kreatyniny 15-30 ml/min) podaje się połowę dawki standardowej. Nie zaleca się stosowania przy klirensie kreatyniny <15 ml/min. U pacjentów poddawanych dializom, po podaniu zwykłych dawek nasycających, należy podawać co 24-48 h połowę lub 1/3 dawki początkowej jako dawki podtrzymujące. Nie ma konieczności modyfikacji dawkowania u pacjentów w podeszłym wieku.
Preparat przyjmować po posiłku.

Uwagi
Podczas długotrwałego stosowania należy regularnie wykonywać badania krwi, moczu oraz kontrolować czynność nerek. U pacjentów z zaburzeniami metabolizmu potasu, z zaburzeniami czynności nerek lub przyjmujących preparaty zwiększające stężenie potasu należy kontrolować stężenie potasu we krwi. Podczas leczenia należy zapewnić odpowiednią podaż płynów oraz diurezę, aby zapobiec krystalurii. Kotrimoksazol może zawyżać wyniki oznaczenia stężenia kreatyniny we krwi, wykonywane z zastosowaniem reakcji Jaffe'go z pikrynianem zasadowym; może powodować zafałszowanie wyników oznaczenia stężenia metotreksatu we krwi za pomocą techniki kompetycyjnego wiązania z białkami, z zastosowaniem bakteryjnej reduktazy dihydrofolanu jako białka wiążącego (nie występują żadne interferencje, gdy pomiary stężenia metatreksatu wykonywane są metodą radioimmunologiczną).